Baltops 2025 – największe morskie ćwiczenie NATO na Bałtyku rozpoczęte

Od 3 czerwca na Morzu Bałtyckim trwa 54. edycja ćwiczenia Baltops, które w tym roku gromadzi ponad 40 okrętów, 25 statków powietrznych oraz około 9000 żołnierzy z państw NATO i krajów partnerskich. Jest to najważniejsze i największe morskie ćwiczenie Sojuszu Północnoatlantyckiego w regionie. Wśród jednostek biorących udział znajdują się także polskie okręty oraz komponenty lądowe i powietrzne.

Baltops, organizowane nieprzerwanie od 1972 roku, potwierdza strategiczne znaczenie sił morskich w zapewnianiu bezpieczeństwa międzynarodowego i tworzeniu stabilnych warunków dla rozwoju gospodarczego w regionie. W ciągu lat manewry przekształciły się z wewnętrznego ćwiczenia NATO w szeroko zakrojone działania międzynarodowe, których uczestnikami są również kraje spoza Sojuszu. Od początku lat 90. do ćwiczenia dołączyły także państwa byłego bloku wschodniego, w tym Polska. Obecnie Baltops koncentruje się na działaniach takich jak zwalczanie okrętów podwodnych, wojna minowa, obrona przeciwlotnicza, desant morski oraz operacje ratownicze. W obliczu rosnącego zagrożenia w regionie Bałtyku, manewry odzyskały status kluczowego elementu szkoleniowego NATO na tym akwenie.

W ćwiczeniu uczestniczą polskie jednostki z 3. Flotylli Okrętów i 8. Flotylli Obrony Wybrzeża: fregata rakietowa ORP Gen. T. Kościuszko (wraz ze śmigłowcem SH-2G), korweta ORP Kaszub oraz trałowce ORP Nakło i ORP Mamry. W działania zaangażowany jest również bateryjny moduł bojowy Morskiej Jednostki Rakietowej. W powietrzu operują m.in. C-130 Hercules, CASA C-295M, Bryza M-28 oraz śmigłowce Mi-17. Dowodzenie sprawują amerykańskie Siły Marynarki Wojennej w Europie i Afryce, 6. Flota US Navy oraz NATO-wska struktura STRIKFORNATO z siedzibą w Portugalii.

Ćwiczenie rozpoczęło się fazą portową w Rostocku, gdzie przeprowadzono odprawy oraz spotkania planistyczne. W morskiej fazie, rozpoczętej 5 czerwca, okręty utworzyły grupy taktyczne i przystąpiły do zadań obejmujących obronę przeciwlotniczą, zwalczanie okrętów podwodnych i min, wsparcie logistyczne na morzu, desanty oraz operacje ratunkowe. Manewry zakończą się 20 czerwca w Niemczech.

W ramach scenariusza ćwiczenia polskie jednostki, takie jak ORP Gen. T. Kościuszko i ORP Kaszub, wykonują zadania związane z wykrywaniem i zwalczaniem okrętów podwodnych, zwalczaniem jednostek nawodnych i bezzałogowych, zarówno powietrznych, jak i nawodnych. Z kolei trałowce ORP Nakło i ORP Mamry współpracują w ramach Baltic Naval Squadron (BALTRON) przy wykrywaniu i neutralizowaniu min morskich, torując drogę dla okrętów bojowych.

Jednym z istotnych elementów tegorocznego Baltops jest udział Wojsk Specjalnych. Jednostka Wojskowa FORMOZA, wspólnie z amerykańskimi Navy Seals, przeprowadza abordaż na okręt USS Mount Whitney, który w scenariuszu ćwiczenia odgrywa rolę statku przeciwnika. Operacja odbywa się z użyciem łodzi RHiB i śmigłowców Mi-17 oraz MH-60. Operatorzy JTAC w dalszej części ćwiczenia koordynują działania bezzałogowych statków powietrznych MQ-9 Reaper, uzbrojonych w rakiety HELLFIRE, mających za zadanie eliminację zagrożeń w pobliżu infrastruktury krytycznej.

Ćwiczenie obejmuje również działania 6. Brygady Powietrznodesantowej, która realizuje skoki spadochronowe oraz desanty na Centralnym Poligonie Sił Powietrznych w Ustce. Załogi 3. Skrzydła Lotnictwa Transportowego wykonują desanty HALO/HAHO oraz operacje TALO, polegające na taktycznym przerzucie pododdziałów szturmowych. Żołnierze Polskiego Zespołu Operacji Specjalnych (PJOS) zapewniają bezpośrednie wsparcie lotnicze oraz realizują odzyskiwanie personelu izolowanego.

Baltops 2025 odbywa się zgodnie z defensywnym scenariuszem, zakładającym konflikt między fikcyjnymi państwami, a głównym celem jest zwiększenie interoperacyjności i poziomu wyszkolenia sił morskich Sojuszu.

W czerwcu na Bałtyku miały miejsce testy i pokazy możliwości, jakie daje wdrożenie do działań morskich NATO bezzałogowych pojazdów działających w każdej domenie. W zamierzeniu mają posłużyć przyspieszeniu ich integracji z okrętami i lotnictwem państw sojuszu, celem zwiększenia skuteczności prowadzonych operacji, Działania eksperymentalne miały miejsce na całym Morzu Bałtyckim celem nabrania doświadczenia i analizy tego, jak najlepiej je wykorzystać w ramach działań morskich, by chronić żeglugę oraz nawodna i podwodną infrastrukturę, w tym energetyczną. Odbywa się to w trakcie operacji pk. „Baltic Sentry”, mającej być odpowiedzią sojuszu na przypadki uszkodzenia podwodnych kabli i rurociągów oraz łamania prawa przez statki podejrzewanych o przynależność rosyjskiej „floty cieni”. Testy służą także jako przygotowanie do zaplanowanych na jesień corocznych ćwiczeniach z cyklu „Dynamic Messenger, które odbędą się na portugalskich wodach. Są one częścią inicjatywy innowacyjnej Task Force X NATO. Badania nad technologiami bezzałogowymi są przedsięwzięciem, które ma spajać partnerstwo Dowództwa Transformacyjnego Sojuszu (ACT), Dowództwa Morskiego (Allied Maritime Command, MARCOM), Centrum Badań i Eksperymentów Morskich (Centre for Maritime Research and Experimentation, CMRE) i uczestniczącymi państwami sojuszniczymi. Celem jest dostarczanie innowacji w postaci systemów autonomicznych i rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji, aby zwiększyć świadomość sytuacyjną sojuszu w zakresie ochrony morskich linii komunikacyjnych i podwodnej infrastruktury krytycznej. Z kolei Task Force X, skupiając się na dostarczaniu innowacyjnych rozwiązań technologicznych, odgrywa integralną rolę w dostarczaniu gotowych bezzałogowców do testów i integracji z siłami morskimi NATO.