Andrzej Pieśla
Uwarunkowania infrastrukturalne, demograficzne oraz organizacyjne w regionie sprzyjają poprawie bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Liczba wypadków drogowych w przeliczeniu na 100 tys. mieszkańców w latach 2020–2024 wskazuje na stopniową poprawę bezpieczeństwa ruchu drogowego zarówno w Polsce, jak i w województwie zachodniopomorskim, choć dynamika zmian w obu przypadkach jest odmienna. W analizowanym okresie poziom wskaźnika dla całego kraju zmniejszył się z 61,7 w 2020 r. do 57,3 w 2024 r., co oznacza spadek o 4,4 punktu, czyli około 7%. Jednocześnie przebieg zmian nie był liniowy – po wyraźnym obniżeniu wskaźnika w latach 2020–2023 (z 61,7 do 55,5) nastąpiło jego ponowne zwiększenie w 2024 r. Wzrost ten jest spójny z obserwacjami dotyczącymi całkowitej liczby wypadków w kraju, która w 2024 r. wzrosła w stosunku do roku poprzedniego o około 2,8%, co potwierdza częściowe odwrócenie wcześniejszego trendu spadkowego.
Na tle średniej krajowej województwo zachodniopomorskie prezentuje korzystniejszą sytuację w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego. W każdym z analizowanych lat wskaźnik wypadków na 100 tys. ludności był tam niższy niż przeciętnie w Polsce. W 2020 r. różnica wynosiła 6,1 punktu (55,6 wobec 61,7), w 2021 r. 2,9 punktu (57,2 wobec 60,1), w 2022 r. 2,8 punktu (53,6 wobec 56,4), w 2023 r. 7,6 punktu (47,9 wobec 55,5), a w 2024 r. już 11,4 punktu (45,9 wobec 57,3). Oznacza to, że w ciągu analizowanego okresu dystans pomiędzy regionem a średnią krajową systematycznie się powiększał, co świadczy o względnie szybszej poprawie bezpieczeństwa drogowego w regionie niż w całym kraju. Dynamika zmian w województwie zachodniopomorskim jest szczególnie wyraźna w latach 2022–2024. Wskaźnik zmniejszył się w tym okresie z 53,6 do 45,9, czyli o 7,7 punktu (około 14%). W całym pięcioletnim okresie spadek wyniósł natomiast 9,7 punktu, co odpowiada redukcji o blisko 17%. Tym samym tempo poprawy bezpieczeństwa drogowego w regionie było ponad dwukrotnie większe niż w skali kraju. W efekcie w 2024 r. poziom wskaźnika wypadków w regionie był o około jedną piątą niższy od średniej krajowej. Zjawisko to może wskazywać na bardziej efektywne oddziaływanie czynników poprawiających bezpieczeństwo ruchu drogowego, takich jak modernizacja infrastruktury drogowej, poprawa organizacji ruchu czy działania prewencyjne.
Wypadki drogowe w przeliczeniu na 100 tysięcy mieszkańców
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS
Interpretując te wyniki należy jednak uwzględnić kilka istotnych uwarunkowań strukturalnych. Po pierwsze, województwo zachodniopomorskie charakteryzuje się stosunkowo niską gęstością zaludnienia oraz relatywnie mniejszym natężeniem ruchu drogowego w porównaniu z najbardziej zurbanizowanymi regionami kraju. Mniejsza koncentracja ruchu, zwłaszcza poza głównymi ośrodkami miejskimi, sprzyja niższemu ryzyku zdarzeń drogowych w przeliczeniu na liczbę mieszkańców. Po drugie, istotną rolę odgrywa struktura sieci transportowej regionu, w której znaczącą część stanowią drogi o charakterze tranzytowym oraz odcinki infrastruktury o podwyższonym standardzie technicznym, w tym odcinki dróg ekspresowych prowadzących do portów morskich i przejść granicznych. Rozwój infrastruktury drogowej jest jednym z czynników, który w ostatnich latach przyczyniał się do ogólnej poprawy bezpieczeństwa ruchu w Polsce, a w skali europejskiej kraj odnotował nawet jeden z największych spadków liczby ofiar śmiertelnych na drogach w ostatnich latach. Jednocześnie należy zwrócić uwagę na możliwe czynniki sezonowe i strukturalne charakterystyczne dla regionów nadmorskich. Województwo zachodniopomorskie jest obszarem o silnej sezonowości ruchu turystycznego, szczególnie w miesiącach letnich. Oznacza to, że natężenie ruchu w okresie wakacyjnym może znacząco przekraczać poziom wynikający z liczby stałych mieszkańców, co z kolei może wpływać na interpretację wskaźników liczonych w przeliczeniu na ludność. W regionach o dużym napływie turystów rzeczywista ekspozycja na ruch drogowy bywa wyższa niż wynikałoby to z liczby mieszkańców, dlatego relatywnie niski wskaźnik wypadków może częściowo odzwierciedlać również specyfikę metody obliczania wskaźnika. Warto także zauważyć, że poprawa bezpieczeństwa drogowego nie oznacza całkowitego wyeliminowania ryzyka wypadków. W strukturze zdarzeń drogowych w Polsce wciąż dominują te spowodowane przez kierujących pojazdami, a najczęstszymi przyczynami pozostają nieprzestrzeganie pierwszeństwa przejazdu oraz niedostosowanie prędkości do warunków ruchu. Czynniki te mają charakter systemowy i występują niezależnie od regionu, choć ich natężenie może być różne w zależności od struktury ruchu drogowego i charakteru sieci transportowej.
Bezpieczeństwo ruchu drogowego w Polsce ulegało stopniowej poprawie, choć w ostatnim roku obserwuje się częściowe zahamowanie tego trendu. Na tym tle województwo zachodniopomorskie wyróżnia się wyraźnie korzystniejszą dynamiką zmian, prowadzącą do systematycznego obniżania wskaźnika wypadków w relacji do liczby mieszkańców. Różnica pomiędzy regionem a średnią krajową wyraźnie się powiększa, co sugeruje, że uwarunkowania infrastrukturalne, demograficzne oraz organizacyjne w regionie sprzyjają poprawie bezpieczeństwa ruchu drogowego. Jednocześnie interpretacja tych wyników powinna uwzględniać specyfikę regionu, w tym sezonowość ruchu turystycznego oraz różnice w natężeniu ruchu drogowego, które mogą wpływać na poziom analizowanego wskaźnika.
