Tomasz Augustyn
Średni wskaźnik udziału bioodpadów w wytworzonych odpadach komunalnych na Pomorzu Zachodnim do najniższych w kraju.
Zakończono prace nad realizacją przedsięwzięcia pn.: “Bioodpady komunalne posegregowane i poddawane recyklingowi u źródła w Polsce”. Celem przedsięwzięcia było przygotowanie danych umożliwiających określenie ilości bioodpadów komunalnych posegregowanych i poddanych recyklingowi u źródła w gospodarstwach domowych w poszczególnych województwach w Polsce. W związku z powyższym przygotowano metodykę umożliwiającą obliczenie przez poszczególne gminy ilości bioodpadów komunalnych, poddawanych recyklingowi u źródła (w kompostownikach przydomowych). Opracowana metodyka pozyskania/obliczenia ilości bioodpadów komunalnych umożliwia zastosowanie metody określonej w załączniku II Decyzji wykonawczej Komisji (UE) 2019/1004 z dnia 7 czerwca 2019 r. określającej zasady obliczania, weryfikacji i zgłaszania danych dotyczących odpadów zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE oraz uchylającej decyzję wykonawczą sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy. Opracowana metodologia umożliwia gminom dokładne określenie ilości bioodpadów komunalnych w oparciu o pomiary bezpośrednie oraz sezonowość, wielkość gospodarstw domowych i inne zmienne.
Badania przeprowadzono we współpracy z gminami, podmiotami zewnętrznymi oraz osobami prywatnymi w ramach kilku cykli badawczych. Wyniki wskazują, że średnia ilość bioodpadów kuchennych, które zostały posegregowane i poddane recyklingowi przez jednego mieszkańca, wynosi około 97 kg rocznie. Z kolei średnia ilość bioodpadów zielonych, które powstały z 1 m² terenu zielonego w gospodarstwach domowych, wynosi 1,92 kg rocznie.
Analiza dowiodła, że zastosowanie podziału zarówno na województwa, jak i na rodzaje gmin, nie odzwierciedla faktycznego indywidualnego poziomu gospodarowania odpadami w określonej gminie. W każdym województwie znajdują się gminy o różnym wskaźniku wytwarzania odpadów, jak również o różnych cechach takich, jak poziom życia mieszkańców, wielkość dochodów własnych gminy, czy położenie geograficzne. Każde województwo posiada określoną liczbę gmin, różniących się od siebie cechami wskazanymi powyżej. Przyjęcie wyników uśrednionych na poziomie województwa obciążone jest zbyt dużym błędem systematycznym (nielosowym). Każda z 2 477 gmin w Polsce zobowiązana jest do osiągnięcia określonych ustawowo poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, a więc wykazanie tych poziomów powinno opierać się na danych indywidualnych każdej gminy lub najbardziej zbliżonych do danych faktycznych. Zastosowanie indywidualnych wskaźników wytwarzania odpadów komunalnych jest podejściem najbardziej transparentnym i wiarygodnym. Uzyskane statystycznie wyniki zagregowano w podziale uwzględniającym wskaźnik wytwarzania odpadów przez mieszkańca gminy w ciągu roku w zależności od liczby mieszkańców w gospodarstwach domowych i sezonowości. Analiza danych nie wykazała zależności pomiędzy ilością wytwarzanych bioodpadów przez jednego mieszkańca a liczbą mieszkańców w gospodarstwach oraz ilością wytwarzanych odpadów komunalnych. Średnie roczne ilości bioodpadów kuchennych posegregowanych i poddanych recyklingowi u źródła przez każdego mieszkańca Polski, który kompostuje bioodpady w przydomowym kompostowniku, określone tą metodą wyniosły 97 kg . Badania dowiodły, że nie ma zależności pomiędzy ilością bioodpadów zielonych posegregowanych i poddawanych recyklingowi u źródła, a powierzchnią terenów zielonych w gospodarstwach domowych w zależności od wskaźników wytwarzanych odpadów komunalnych. Średnio rocznie w Polsce z 1 m2 terenu zielonego stanowiącego część gospodarstwa domowego i użytkowanego przez to gospodarstwo, w którym dokonywano kompostowania przydomowego, powstało 1,92 kg bioodpadów zielonych przekazywanych do kompostowników przydomowych. Wyniki uśrednione dla całego kraju wskazują, że najwięcej bioodpadów zielonych wytworzono z terenów zielonych o najmniejszej powierzchni.
W ujęciu wojewódzkim udział bioodpadów w wytwarzanych odpadach komunalnych zmieniał się w zakresie od 9 do 23%. Średni wskaźnik udziału bioodpadów w wytworzonych odpadach komunalnych w zakresie 20-23% odnotowano w województwach: warmińsko-mazurskim, wielkopolskim, lubuskim oraz opolskim. Wartości wskaźnika w zakresie 15-18% odnotowano w województwach: kujawsko-pomorskim, mazowieckim, pomorskim i śląskim. W pozostałych województwach – w tym w zachodniopomorskim – średni wskaźnik udziału bioodpadów w wytwarzanych odpadach komunalnych wynosił maksymalnie 13%.
Częścią publikacji jest również: „INSTRUKCJA DLA GMIN-METODA BEZPOŚREDNIA”, która krok po kroku przedstawia sposób wyliczenia masy bioodpadów komunalnych posegregowanych i poddawanych recyklingowi u źródła metodą pomiaru bezpośredniego.
