Tomasz Augustyn

Nowe badanie Joint Research Centre: EU Science Hub przedstawia trendy miejskie w Europie.

Komisja Europejska opublikowała Agendę UE dla miast przedstawiając wizję przyszłości europejskich miast. W ciągu dziesięciu lat liczba ludności UE wzrosła w miastach (+2,7%), regiony metropolitalne wygenerowały 23% PKB UE w 2021 r., a 45% mieszkańców miast wynajmuje mieszkania – to tylko niektóre z trendów ujawnionych w nowym badaniu Wspólnego Centrum Badawczego (JRC, Joint Research Centre: EU Science Hub) . Analiza potwierdza znane cechy życia miejskiego i uwypukla pojawiające się trendy w miastach w całej Europie.

W latach 2011–2021 liczba ludności UE wzrosła w miastach (+2,7%) oraz miasteczkach i przedmieściach (+1,8%), podczas gdy na obszarach wiejskich zmniejszyła się (-2,2%). W szczególności liczba ludności w miastach, miasteczkach i przedmieściach wzrosła generalnie w północno-zachodnich krajach UE, podczas gdy w większości krajów południowych pozostała stabilna. Z drugiej strony, spadek liczby ludności dotknął mniejsze miasta i miasta Europy Wschodniej.

Procentowa zmiana wielkości populacji miast (2011 – 2021)

Regiony metropolitalne są bardziej produktywne niż inne regiony. Regiony metropolitalne stołeczne są zazwyczaj najbardziej produktywne w UE i, z nielicznymi wyjątkami, mają najwyższą produktywność w swoich krajach. W 2021 r. wytworzyły 23% PKB UE, a ich populacja stanowiła zaledwie 16% populacji UE. Mieszkańcy miast są również najbardziej produktywni, generując o około 21% więcej produktu gospodarczego na pracownika niż średnia w UE.

Innowacyjność, wysoko wyspecjalizowana i lepiej wykształcona siła robocza, obecność uniwersytetów i lepszy transport to niektóre z czynników wpływających na wyższą produktywność.

W 2022 roku prawie dwukrotnie więcej osób wynajmowało mieszkania w miastach (45%) niż w miasteczkach i na przedmieściach (27%) oraz na obszarach wiejskich (22%). Wynika to po części z faktu, że mieszkania w miastach są znacznie droższe – w 2023 roku 11% mieszkańców miast przeznaczało na nie ponad 40% swoich dochodów.

Mieszkania w miastach są zazwyczaj mniejsze i bardziej energooszczędne niż domy jednorodzinne, a emisja gazów cieplarnianych w przeliczeniu na mieszkańca jest w miastach o 40% niższa niż na obszarach wiejskich. Biorąc jednak pod uwagę renowacje, efektywność energetyczna domów w miastach poprawia się wolniej niż na obszarach wiejskich.

We wschodnich i południowych krajach UE mieszkańcy miast mają zazwyczaj wyższy wskaźnik zatrudnienia i niższy wskaźnik ubóstwa w porównaniu z mieszkańcami obszarów wiejskich. W większości krajów północno-zachodnich sytuacja jest jednak odwrotna. Wskaźniki kradzieży samochodów są znacznie wyższe na obszarach metropolitalnych niż poza nimi, ale wskaźniki zabójstw są podobne.

Agenda UE dla Miast przedstawiona przez Komisję Europejską oferuje strategiczną wizję mającą na celu wzmocnienie miast w radzeniu sobie z lokalnymi wyzwaniami, przy jednoczesnym zachowaniu spójności z szerszymi priorytetami UE. Zapewnia ona ujednolicone ramy wzmacniające terytorialny i miejski wymiar polityk UE oraz usprawniające istniejące wsparcie dla miast i innych obszarów miejskich UE. Agenda ma również na celu wykorzystanie potencjału miast jako motorów innowacji, wzrostu i konkurencyjności oraz wzywa do pogłębionego dialogu z władzami lokalnymi, aby ich potrzeby i doświadczenia miały wpływ na przyszłą politykę i prawodawstwo UE.

Od 2011 r. Wspólne Centrum Badawcze (JRC) przyczynia się do realizacji Agendy, dostarczając spostrzeżeń i analiz dotyczących trendów demograficznych, społeczno-ekonomicznych i środowiskowych w miastach UE. Obecnie przygotowuje aktualizację  raportu na temat stanu miast europejskich, która ma zostać opublikowana do końca 2026 r.