Według stanu na 31 grudnia 2024 r. województwo zachodniopomorskie liczyło 1,62 mln mieszkańców, z wyraźną dominacją ludności miejskiej, która stanowiła ok. 68% ogółu populacji (1,10 mln osób), przy jednoczesnym znaczącym udziale ludności wiejskiej (520 tys.). Gęstość zaludnienia na poziomie 71 osób na km² potwierdza relatywnie ekstensywny charakter osadnictwa w skali kraju, typowy dla regionów o dużym udziale terenów otwartych i rolnych. Struktura płci pozostaje niezrównoważona na korzyść kobiet – na 100 mężczyzn przypadało 106,4 kobiety, co wiąże się zarówno z procesami starzenia się ludności, jak i wyższą przeciętną długością życia kobiet.

Struktura wieku ludności wskazuje na zaawansowane procesy demograficzne typowe dla regionów peryferyjnych i poprzemysłowych. Ludność w wieku produkcyjnym liczyła 939,7 tys. osób, co stanowiło trzon potencjału demograficzno-ekonomicznego województwa, jednak jej koncentracja była wyraźnie miejska – blisko dwie trzecie tej grupy zamieszkiwało miasta. Jednocześnie populacja w wieku przedprodukcyjnym wynosiła 272,6 tys. osób, przy czym również w tym przypadku dominowały miasta, co wskazuje na relatywnie większą zdolność ośrodków miejskich do przyciągania i utrzymywania młodszych grup ludności. Ludność w wieku poprodukcyjnym osiągnęła poziom 410,4 tys. osób, z czego ponad 300 tys. mieszkało w miastach, co potwierdza nasilone procesy starzenia się szczególnie w obszarach zurbanizowanych.

Mediana wieku mieszkańców województwa wyniosła 44,5 roku, przy wyraźnych różnicach między płciami (43,0 lata dla mężczyzn i 46,1 dla kobiet) oraz między miastem a wsią. Ludność miejska charakteryzowała się wyższą medianą wieku (45,4 roku) niż ludność wiejska (42,6 roku), co sugeruje relatywnie młodszą strukturę demograficzną obszarów wiejskich, w tym zwłaszcza stref pozaaglomeracyjnych o niskiej gęstości zaludnienia.

Procesy demograficzne znajdują również odzwierciedlenie w zachowaniach matrymonialnych. W 2024 r. w województwie zawarto 5 994 małżeństwa, przy jednoczesnym rozwiązaniu 9 767 związków, głównie na skutek rozwodów. Ujemne saldo małżeństw, wynoszące –3 942, potwierdza trwały kryzys tradycyjnych form życia rodzinnego i wskazuje na postępującą transformację wzorców społecznych oraz relacji międzyludzkich.

Dane dotyczące przeciętnego dalszego trwania życia pokazują utrzymującą się przewagę kobiet w długości życia. Noworodek płci męskiej w województwie mógł oczekiwać średnio 74,3 lat życia, podczas gdy dla kobiet wartość ta wynosiła 81,8 lat. Różnice te utrzymują się na wszystkich etapach życia, co ma istotne implikacje dla systemu ochrony zdrowia, polityki senioralnej oraz struktury gospodarstw domowych. Całościowo obraz demograficzny województwa zachodniopomorskiego w 2024 r. wskazuje na zaawansowane procesy starzenia się ludności, silne zróżnicowanie miejsko-wiejskie oraz rosnące wyzwania dla długofalowego rozwoju społeczno-gospodarczego regionu.

 

Obraz demograficzny województwa zachodniopomorskiego potwierdza, że region znalazł się w fazie strukturalnych i trudnych do odwrócenia przemian ludnościowych, które bez świadomej interwencji publicznej będą w coraz większym stopniu ograniczać jego potencjał rozwojowy. Utrzymująca się depopulacja, postępujące starzenie się ludności, wyraźne ujemne saldo małżeństw oraz koncentracja młodszych grup wieku w większych ośrodkach miejskich tworzą układ ryzyk kumulujących się zarówno w sferze społecznej, jak i gospodarczej. Jednocześnie relatywnie niska gęstość zaludnienia i rozproszona sieć osadnicza sprawiają, że koszty utrzymania spójności terytorialnej i dostępności usług publicznych będą rosły szybciej niż baza demograficzna, która je finansuje.

Instytut Studiów Regionalnych, w odpowiedzi na zdiagnozowany obraz demograficzny województwa zachodniopomorskiego, formułuje następujące postulaty strategiczne:

• Wzmocnienie rodzin i ich trwałości poprzez tworzenie stabilnych warunków życia i pracy, rozwój dostępnych usług opiekuńczych oraz polityk sprzyjających godzeniu ról zawodowych i rodzinnych, tak aby decyzje o zakładaniu i utrzymywaniu rodziny były realnie wspierane, a nie wyłącznie deklaratywne.

• Zapewnienie powszechnej dostępności i wysokiej jakości usług publicznych w całym regionie, w szczególności w obszarach ochrony zdrowia, edukacji, opieki senioralnej i transportu publicznego, tak aby miejsce zamieszkania nie ograniczało szans życiowych mieszkańców.

• Podtrzymanie istnienia i funkcjonalnej sprawności mniejszych miast jako lokalnych centrów usługowych, społecznych i gospodarczych, zdolnych do stabilizowania struktury osadniczej i przeciwdziałania nadmiernej koncentracji ludności w największych ośrodkach.

• Zachowanie żywotności obszarów wiejskich poprzez wspieranie lokalnej przedsiębiorczości, dostęp do usług publicznych oraz poprawę jakości infrastruktury technicznej i cyfrowej, co pozwoli utrzymać ich funkcję osiedleńczą i społeczną.

• Zwiększanie atrakcyjności regionu dla ludzi młodych poprzez rozwój rynku pracy opartego na stabilnym zatrudnieniu, poprawę dostępności mieszkań oraz wzmacnianie oferty edukacyjnej, kulturalnej i społecznej.

• Powstrzymywanie odpływu migracyjnego i budowanie potencjału reemigracyjnego poprzez długofalową, spójną politykę demograficzną i rozwojową, integrującą działania w sferze gospodarczej, społecznej i przestrzennej.

• Uwzględnienie procesów starzenia się ludności w politykach publicznych poprzez rozwój usług zdrowotnych i opiekuńczych oraz dostosowanie infrastruktury i przestrzeni publicznej do potrzeb rosnącej populacji osób starszych.