Tomasz Augustyn

Regiony wiejskie wykazują potencjał wykraczający poza tradycyjne sektory, również w robotyce i półprzewodnikach.

W całej Europie miasta pozostają ośrodkami dynamiki przedsiębiorczości i innowacji. Jednak dane z niedawno opublikowanego raportu strategicznego unijnego Wspólnego Centrum Badawczego (JRC) sugerują, że regiony wiejskie mogą być motorem wzrostu, zapewniając miejsce innowacyjnym przedsiębiorstwom w zróżnicowanych i wymagających wiedzy sektorach. Sektory, w których działają startupy na obszarach wiejskich, wykazują, zgodnie z oczekiwaniami, przewagę komparatywną w sektorze rolno-spożywczym. Jednak inne sektory, takie jak transport, energetyka czy branże high-tech, takie jak robotyka i półprzewodniki, są również dobrze reprezentowane. Co istotne, regiony wiejskie stanowią ponad 11% wszystkich startupów robotyki w UE.

Pojawienie się startupów – młodych, nastawionych na innowacje firm o dużym potencjale wzrostu – jest kluczowym elementem dynamiki przedsiębiorczości. W raporcie stwierdzono, że przepaść między obszarami miejskimi a wiejskimi pozostaje znaczna – w 2024 roku 76% wszystkich startupów w UE będzie zlokalizowanych w miastach, a 18% w miasteczkach i na przedmieściach, w porównaniu z zaledwie 6% na obszarach wiejskich.  Jednak niektóre regiony wiejskie wykazują się niezwykłymi osiągnięciami. W regionach takich jak Val-d’Oise (Francja), okręg Alb-Donau w Badenii-Wirtembergii (Niemcy) i prowincja Imperia (Włochy) odsetek wiejskich startupów znacznie przekracza średnią krajową w porównaniu z odsetkiem ludności wiejskiej. To pokazuje, jak regiony wiejskie mogą wspierać działalność innowacyjną w odpowiednich warunkach lokalnych.

Stosunek liczby startupów wiejskich do odsetka ludności wiejskiej

Odkrycia te podkreślają, w jaki sposób polityki ukierunkowane na konkretne obszary mogą pomóc w wykorzystaniu niewykorzystanego potencjału przedsiębiorczości na obszarach wiejskich, zmieniając je w miejsca oferujące nowe możliwości i będące siłą napędową europejskiej konkurencyjności.

Dynamika przedsiębiorczości odzwierciedla witalność działalności biznesowej i transformację strukturalną w regionach i sektorach. Jednym z kluczowych wskaźników jest odsetek nowych firm powstających w regionie. W 2022 roku regiony miejskie przewodziły w tworzeniu firm ze średnim wskaźnikiem 10,1%, ze szczytami powyżej 15% w głównych ośrodkach miejskich w Hiszpanii i na Malcie oraz w regionach stołecznych: Helsinkach, Tallinie, Bukareszcie, Warszawie i Paryżu. Podczas gdy regiony wiejskie odnotowały średnio 8,7%, kilka regionów wiejskich wyróżniało się jako godne uwagi wyjątki. Regiony wiejskie Lääne-Eesti (Estonia) i Giurgiu (Rumunia) osiągnęły wskaźniki tworzenia firm odpowiednio na poziomie 17% i 16,2%.

Wskaźnik tworzenia przedsiębiorstw – pracodawców

Wskaźnik tworzenia przedsiębiorstw przez pracodawców, definiowany jako liczba nowo utworzonych przedsiębiorstw w porównaniu do całkowitej liczby aktywnych przedsiębiorstw zatrudniających co najmniej jednego pracownika, mierzy udział nowych firm tworzonych każdego roku.

W 2022 roku 59 regionów wiejskich w Estonii, Rumunii, na Węgrzech, w Chorwacji, Polsce i Finlandii odnotowało wskaźniki tworzenia firm znacznie przekraczające średnią unijną wynoszącą 9,4%. W innych krajach regiony wiejskie osiągały podobne wyniki jak obszary miejskie w tym samym kraju – na przykład na Węgrzech, we Włoszech i na Łotwie.

Przedsiębiorstwa o wysokim wzroście, definiowane jako firmy, które odnotowują roczny wzrost zatrudnienia powyżej 10% przez trzy kolejne lata, stanowią kolejny ważny punkt odniesienia dla oceny dynamiki przedsiębiorczości. Regiony miejskie przodują w ogólnym rankingu, ale wyróżnia się również kilka regionów wiejskich.

Pod względem przedsiębiorstw o ​​wysokim wzroście, region Jämtland (Szwecja) odnotował najwyższy udział wśród regionów wiejskich w Europie, osiągając imponujący poziom 21,2% w 2022 r., w porównaniu ze średnią obecnością przedsiębiorstw o ​​wysokim wzroście na poziomie 8,2% na obszarach wiejskich i 10,1% w regionach miejskich. Dynamiczny rozwój przedsiębiorczości w regionie Jämtland wydaje się wynikać z połączenia sprzyjających warunków lokalnych, w tym jednej z najgęstszych sieci centrów coworkingowych i edukacyjnych w Szwecji, dynamicznych klastrów, silnej kultury spółdzielczej, aktywnych lokalnych grup rozwojowych oraz inicjatyw wspierających uczenie się przez całe życie i rozwój umiejętności.

Podsumowując, wyniki podkreślają, jak odpowiednie warunki lokalne mogą sprzyjać zrównoważonemu rozwojowi przedsiębiorczości w regionach wiejskich i miejskich. Lokalne, zintegrowane inicjatywy publiczne oparte na szczegółowych danych terytorialnych mogą niwelować dysproporcje terytorialne i uwalniać pełny potencjał wzrostu wszystkich terytoriów UE, gwarantując, że żaden region – miejski, średniozaawansowany czy wiejski – nie zostanie pominięty. Warunki sprzyjające rozwojowi innowacyjnych ekosystemów obejmują:

• Inwestowanie w ukierunkowane programy rozwoju umiejętności dostosowane do lokalnych potrzeb gospodarczych
• Poprawa dostępu do finansów
• Zmniejszanie obciążeń administracyjnych i ulepszanie narzędzi zarządzania cyfrowego
• Modernizacja infrastruktury cyfrowej, transportu i obiektów
• Promowanie edukacji i kultury przedsiębiorczości
• Wspieranie sieci innowacji, wzajemnego uczenia się i budowania potencjału

Przedsiębiorczość odgrywa kluczową rolę w zwiększaniu odporności gospodarczej i spójności terytorialnej UE. Małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) oraz startupy, stanowiące 99% wszystkich firm w UE, są kluczowymi motorami innowacji i szans na zatrudnienie.

UE uruchomiła szereg inicjatyw strategicznych, aby wykorzystać potencjał przedsiębiorczości i innowacyjności na wszystkich terytoriach. Należą do nich: polityka spójności, główne narzędzie UE promujące zrównoważony rozwój terytorialny, oraz Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego; a także strategia dla MŚP na rzecz zrównoważonej i cyfrowej Europy; strategia dla startupów i scaleupów.

W ramach długoterminowej wizji dla obszarów wiejskich UE Europejskie Forum Wiosek Startupów , koordynowane przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej, dąży do zebrania dowodów na temat wzorców i czynników napędzających innowacyjność i przedsiębiorczość na obszarach wiejskich Europy, a także do nawiązania kontaktów między decydentami, praktykami i społecznościami lokalnymi w celu kształtowania działań wspierających lokalną innowacyjną przedsiębiorczość.