Tomasz Augustyn
Poziom wykorzystania kredytów pokazuje nie tylko skalę zadłużenia, ale także gospodarczą aktywność regionów i ich zdolność do mobilizowania kapitału.
Główny Urząd Statystyczny zbadał 174 przedsiębiorstwa prowadzące w roku 2025 działalność pośrednictwa kredytowego i udzielające pożyczek ze środków własnych. Przedsiębiorstwa te udzieliły kredytów i pożyczek o wartości 124 874 mln zł. Wartość udzielonych kredytów i pożyczek w przeliczeniu na jednego mieszkańca ilustruje aktywność finansową gospodarstw domowych i przedsiębiorstw, a jednocześnie pośrednio pokazuje poziom wykorzystania zewnętrznego finansowania w gospodarce regionalnej. Nie jest to jednak wyłącznie miara zadłużenia mieszkańców – odzwierciedla również skalę funkcjonowania rynku finansowego, dostępność usług pośredników kredytowych, strukturę dochodów, aktywność inwestycyjną oraz skłonność do korzystania z instrumentów finansowania zewnętrznego. Wysoka wartość wskaźnika może oznaczać większą dynamikę gospodarczą i większą zdolność kredytową mieszkańców, ale może też wskazywać na większą zależność od finansowania dłużnego.
Najwyższą wartość analizowanego wskaźnika w 2025 r. odnotowano w województwie mazowieckim – 7,47 zł na mieszkańca, co zdecydowanie wyróżnia ten region na tle kraju. Wynik ten jest ponad dwukrotnie wyższy od średniej krajowej wynoszącej 3,34 zł na mieszkańca i niemal pięciokrotnie wyższy niż w województwie podkarpackim, które osiągnęło najniższą wartość wskaźnika (1,59 zł). Dominacja Mazowsza wynika przede wszystkim z koncentracji funkcji metropolitalnych Warszawy, najwyższych dochodów mieszkańców, największej liczby przedsiębiorstw, rozwiniętego rynku nieruchomości oraz największej dostępności instytucji finansowych. Stolica generuje popyt zarówno na kredyty konsumpcyjne, mieszkaniowe, jak i finansowanie działalności gospodarczej. Drugą pozycję zajmuje województwo dolnośląskie z wynikiem 3,74 zł na mieszkańca, a więc wyraźnie powyżej średniej krajowej. Jest to efekt silnej pozycji gospodarczej Wrocławia, wysokiej aktywności inwestycyjnej, dużej liczby przedsiębiorstw oraz relatywnie wysokiej atrakcyjności migracyjnej regionu. Kolejne miejsca zajmują województwa śląskie (3,22 zł) oraz zachodniopomorskie (3,03 zł), które również przekraczają średnią krajową.
Wartość udzielonych kredytów i pożyczek w przeliczeniu na jednego mieszkańca (w zł, 2025)
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS
Pomorze Zachodnie zajmuje w omawianym rankingu czwarte miejsce w Polsce, wyprzedzając między innymi województwa pomorskie, małopolskie czy wielkopolskie, które charakteryzują się większą skalą gospodarki i większą liczbą mieszkańców. Wynik 3,03 zł na osobę oznacza, że mieszkańcy i podmioty gospodarcze regionu korzystają z finansowania kredytowego częściej niż wynikałoby to wyłącznie z jego wielkości ekonomicznej. Na relatywnie wysoką pozycję Pomorza Zachodniego wpływa kilka czynników. W gospodarce regionu znaczącą rolę odgrywają sektory wymagające kapitału zewnętrznego – gospodarka morska, transport, logistyka, turystyka, nieruchomości oraz usługi. Szczególnie obszary takie jak Szczecin, Świnoujście czy pas nadmorski generują popyt na finansowanie inwestycji, zarówno po stronie przedsiębiorstw, jak i gospodarstw domowych. Istotna jest struktura rynku mieszkaniowego – regiony atrakcyjne turystycznie i migracyjnie charakteryzują się zwiększoną aktywnością kredytową związaną z zakupem nieruchomości, inwestycjami w apartamenty oraz modernizacją zasobów mieszkaniowych. Wysoka pozycja zachodniopomorskiego może być również interpretowana jako przejaw relatywnej otwartości mieszkańców i przedsiębiorstw na korzystanie z zewnętrznych źródeł kapitału. Region o silnych powiązaniach międzynarodowych, tradycjach handlowych i znaczeniu portowym naturalnie funkcjonuje w warunkach większej mobilności gospodarczej. Dostęp do finansowania jest jednym z elementów umożliwiających przedsiębiorcom skalowanie działalności, inwestowanie oraz podejmowanie nowych przedsięwzięć. Jednocześnie należy zachować ostrożność w interpretacji wysokiej wartości wskaźnika. Duża aktywność kredytowa może świadczyć o rozwoju gospodarczym, ale równocześnie oznacza większą ekspozycję mieszkańców i firm na koszty obsługi zadłużenia oraz zmiany warunków finansowych. W regionach, gdzie znaczącą rolę odgrywa rynek nieruchomości, wzrost wartości kredytów może być także związany ze wzrostem cen mieszkań i koniecznością zaciągania wyższych zobowiązań dla realizacji podobnych celów mieszkaniowych.
Na tle pozostałych regionów Polska północno-zachodnia prezentuje ciekawy układ. Województwa zachodniopomorskie i pomorskie osiągają wartości powyżej lub zbliżone do średniej krajowej (odpowiednio 3,03 i 2,96 zł na mieszkańca), podczas gdy wiele województw Polski wschodniej pozostaje wyraźnie poniżej tego poziomu. Różnice te odzwierciedlają głębsze podziały rozwojowe – większą aktywność gospodarczą, wyższą urbanizację i większą koncentrację usług finansowych w zachodniej części kraju.
W przypadku województwa zachodniopomorskiego wskaźnik ten należy więc interpretować jako potwierdzenie relatywnie wysokiej aktywności finansowej regionu. Nie oznacza on jednak wyłącznie większego zadłużenia, lecz pokazuje zdolność mieszkańców i przedsiębiorstw do korzystania z instrumentów finansowych wspierających konsumpcję, inwestycje i rozwój działalności gospodarczej. W dłuższej perspektywie kluczowe będzie to, czy dostęp do kapitału będzie przekładał się na zwiększenie produktywności, rozwój innowacyjnych sektorów i wzmacnianie konkurencyjności regionu, czy pozostanie głównie narzędziem finansowania bieżących potrzeb i aktywności na rynku nieruchomości.
