Tomasz Augustyn
Na zachodniej granicy kraju działa przeciętnie zdecydowanie więcej podmiotów gospodarczych niż na wschodnich rubieżach kraju.
Jak podaje Główny Urząd Statystyczny, według stanu na koniec grudnia 2025 r. w rejestrze REGON wpisanych było 879,6 tys. podmiotów gospodarki narodowej zlokalizowanych na obszarach przygranicznych na terenie Polski. Stanowiło to 16,2% ogólnej liczby podmiotów w kraju. W porównaniu z 2024 r. liczba podmiotów w analizowanej strefie zwiększyła się o 16,4 tys., tj. o 1,9% (w kraju o 2,6%). W przeliczeniu na 1000 ludności w strefie przygranicznej Polski funkcjonowało 126,6 podmiotów, czyli poniżej średniej krajowej, która wyniosła 145,5. W poprzednim roku wskaźniki te wyniosły odpowiednio 123,8 i 141,5. Najwięcej podmiotów na 1000 ludności w 2025 r. odnotowano w strefie przy granicy z Niemcami – 158,6 (przed rokiem – 154,8), następnie przy granicy z Czechami – 130,5 (w 2024 r. – 127,6). W strefie przy pozostałych odcinkach granicy liczba podmiotów na 1000 ludności była mniejsza niż średnia dla obszaru przygranicznego Polski jako całości. Najmniejsza liczba podmiotów na 1000 ludności wystąpiła przy granicy z Ukrainą – 97,4, następnie w strefie przy granicy z Litwą – 100,6 (przed rokiem odpowiednio: 95,9 i 99,4).
Spośród poszczególnych części obszaru przygranicznego, w 12 województwach, najwięcej podmiotów na 1000 ludności przypadało na strefy w: zachodniopomorskim (182,7), następnie pomorskim (161,6) i dolnośląskim (145,3). Wskaźniki te dla wymienionych województw ogółem wyniosły odpowiednio: 160,2; 161,3; 164,1. Najmniej podmiotów gospodarki narodowej na 1000 ludności przypadało w strefie przygranicznej znajdującej się w województwie mazowieckim (95,8), a następnie w lubelskim (96,6) i podkarpackim (101,2). Wartości te były niższe aniżeli wskaźniki dla wspomnianych województw ogółem, które wyniosły odpowiednio: 197,9; 111,2; 106,4. Należy zaznaczyć, że w przypadku województwa mazowieckiego powierzchnia strefy przygranicznej jest relatywnie mała, a potencjał regionu zlokalizowany jest głównie w stolicy kraju. Z województwa mazowieckiego 1 powiat zaliczany jest do obszaru strefy przygranicznej.
Podmioty gospodarki narodowej w obszarach przygranicznych w przeliczeniu na 1000 mieszkańców (2025)
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS
Zdecydowana większość podmiotów strefy przygranicznej na koniec 2025 r. należała do sektora prywatnego (95,5% wobec 95,2% w kraju). W porównaniu z 2024 r. liczba podmiotów gospodarki narodowej w tym sektorze zwiększyła się o 15,0 tys., tj. do 840,3 tys., czyli o 1,8% (w kraju wzrosła o 2,5%). Natomiast do sektora publicznego należało 26,0 tys. podmiotów, tj. o 192 mniej niż w roku poprzednim (w kraju 112,1 tys. podmiotów – mniej o 71 w porównaniu z 2024 r.). W ogólnej liczbie podmiotów zlokalizowanych w strefie przygranicznej w 2025 r. największy udział stanowiły osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą – 72,7% (w kraju 70,8%). W porównaniu z 2024 r. w rejestrze REGON wpisanych było o 11,3 tys. więcej (o 1,8%) osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą (w kraju – o 2,5% więcej).
