Tomasz Augustyn
Brakuje młodszych pielęgniarek, system ochrony zdrowia utrzymują te, które mogłyby już zakończyć pracę. Kryzys kadrowy stale się pogłębia.
Opierane systemu na pielęgniarkach, które osiągnęły wiek emerytalny, jest drogą do katastrofy. Wieloletnie zaniedbania oraz luka pokoleniowa doprowadziły do sytuacji, w której polski system ochrony zdrowia utrzymuje się w dużej mierze dzięki pielęgniarkom posiadającym już prawa emerytalne. Z najnowszego raportu Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych wynika, że pielęgniarek przybywa, jednak jest to pozorny wzrost. Polski system ochrony zdrowia utrzymują głównie pielęgniarki w wieku emerytalnym. Liczba pielęgniarek wzrosła z 216 tys. do ponad 219 tys., ale też wzrasta liczba kadr, które nabyły prawa emerytalne. Dzięki tym pielęgniarkom poprawiła się sytuacja w ochronie zdrowia. Wskaźnik 5,8 pielęgniarki na 1000 mieszkańców drastycznie odbiega od średniej OECD. W województwie zachodniopomorskim jest jeszcze niższy – wynosi 4,8 pielęgniarki na 1000 mieszkańców. Średnia dla krajów OECD (Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju) to 10 pielęgniarek na tysiąc mieszkańców, podczas gdy w sąsiadujących z Polską Czechach współczynnik ten kształtuje się na poziomie 9,4.
W niemal wszystkich województwach liczba pielęgniarek na 1000 mieszkańców wzrosła – wyjątkiem jest województwo zachodniopomorskie. Jednak w województwach, gdzie liczba pielęgniarek już rok wcześniej była najniższa, wzrosty był na poziomie lub istotnie poniżej średniego przyrostu dla Polski (+1,3 w skali kraju).
Liczba pielęgniarek na 1000 mieszkańców, #, 2023-2024
Źródło: Analizy kadrowe pielęgniarek, OZZPiP
Zapotrzebowanie na pielęgniarki nadal rosło szybciej niż podaż kadry na rynku. Według Barometru Zawodów w 2025 roku w niemal 50 powiatach zapotrzebowanie na pielęgniarki wzrosło, a tylko w 1 zmalało. W województwie zachodniopomorskim były to powiaty policki, goleniowski, stargardzki, drawski, w powiecie koszalińskim miał miejsce szybki wzrost zapotrzebowania.
Zapotrzebowanie na pielęgniarki w powiatach
Źródło: Analizy kadrowe pielęgniarek, OZZPiP
W 2026 roku w niemal 300 powiatach występuje deficyt lub znaczny deficyt pielęgniarek; w żadnym nie występuje nadwyżka. W województwie zachodniopomorskim w największej liczbie powiatów występuje duży deficyt poszukujących pracy – są to powiaty koszaliński, szczecinecki, drawski i kamieński.
Deficyt lub znaczny deficyt pielęgniarek w województwach
Źródło: Analizy kadrowe pielęgniarek, OZZPiP
29 maja w Sejmie Parlamentarny Zespół ds. Pielęgniarek i Położnych zajmie się ministerialnym projektem ustawy o zawodzie pielęgniarki i zawodzie położnej. Według MZ nowe przepisy pomogą położnym lepiej odnaleźć się na rynku pracy. Istotną zmianą w nowej ustawie jest zastąpienie podziału zadań trójstopniowym systemem kompetencji zawodowych. Ministerstwo Zdrowia proponuje trzy wyraźne poziomy: pielęgniarka/położna ogólna; pielęgniarka/położna kwalifikowana i pielęgniarka/położna kliniczna. Ministerstwo chce wprowadzić zawód pielęgniarki i położnej zaawansowanej praktyki (Advanced Practice Nurse – APN). Taki status zyskają osoby mające tytuł magistra, specjalizację i minimum 10 lat udokumentowanego doświadczenia zawodowego. Podczas, gdy kraje takie jak Niemcy, Norwegia czy Szwajcaria wdrażają wieloletnie strategie zabezpieczenia kadr pielęgniarskich nawet do 2040 roku, w Polsce nadal brakuje aktualizacji polityki kadrowej i kompleksowego planu działań. OECD, WHO oraz Komisja Europejska coraz częściej alarmują o pogłębiającym się kryzysie pielęgniarskim w Europie.
Autorzy raportu apelują o pilne wdrożenie działań naprawczych obejmujących m.in. poprawę warunków pracy, rozwój ścieżek kariery, skuteczne programy mentoringowe dla młodych pielęgniarek oraz długofalowe planowanie kadr medycznych. – Koniecznie musimy dokonać przeglądu i aktualizacji norm pracy, tak aby odpowiadały realnym procedurom wykonywanym na oddziałach – apelowała Dorota Ronek, wiceprezes OZZPIP.
Raport „Analizy kadrowe pielęgniarek – aktualizacja” wskazuje jednoznacznie: bez systemowych działań Polska w najbliższych latach może stanąć wobec dramatycznego pogłębienia kryzysu kadrowego w ochronie zdrowia.
