Tomasz Augustyn

Podobnie jak w przekroju całego społeczeństwa tak też wśród jego młodszej części mieszkańcy regiony wyróżniają się przedsiębiorczością. 

Polski Instytut Ekonomiczny zaprezentował dane, z których wynika, że od stycznia do sierpnia 2025 roku niemal co trzecia nowo założona jednoosobowa działalność gospodarcza została zarejestrowana przez osobę poniżej trzydziestego roku życia. To zjawisko, widoczne w skali całego kraju, szczególnie istotnie zaznacza się także na Pomorzu Zachodnim, gdzie młodzi przedsiębiorcy coraz wyraźniej kształtują lokalny rynek pracy i kierunki rozwoju gospodarki regionalnej.

Dynamika wzrostu jest bezprecedensowa – podczas gdy w 2019 roku osoby młode zakładały zaledwie około 30 tysięcy działalności gospodarczych, co odpowiadało dziesięciu procentom wszystkich rejestracji, to pięć lat później ich liczba przekroczyła już 86 tysięcy, co stanowiło trzydzieści procent wszystkich nowych firm. Przyczyn tego trendu należy upatrywać w kilku nakładających się zjawiskach. Z jednej strony przedsiębiorczość młodych wspierają rozwiązania podatkowe i ulgi, które ułatwiają start w biznesie. Z drugiej strony popularność zyskują umowy B2B, które dla firm stanowią narzędzie optymalizacji kosztów pracy, a dla młodych często jedyną dostępną drogę wejścia na rynek zawodowy. Dane pokazują, że w 2024 roku na każde tysiąc osób w wieku od 15 do 29 lat przypadało piętnaście nowo zarejestrowanych działalności, co oznacza trzykrotny wzrost w porównaniu do roku 2019.

Różnice regionalne są bardzo wyraźne i pozwalają uchwycić odmienne uwarunkowania przedsiębiorczości. Najwyższy wskaźnik nowych działalności prowadzonych przez młodych dorosłych odnotowano w Wielkopolsce, na Mazowszu i w Małopolsce, gdzie samozatrudnienie staje się ważnym elementem rozwoju innowacyjnych sektorów. Z kolei na Podkarpaciu, gdzie sytuacja gospodarcza jest bardziej wymagająca, odnotowano zaledwie 3,3 nowo zarejestrowane firmy na tysiąc młodych osób. Widać tu, że samozatrudnienie w jednych regionach pełni funkcję aspiracyjną i rozwojową, a w innych ma charakter adaptacyjny – jest próbą dostosowania się do ograniczonego rynku pracy.

Na tym tle szczególnie interesująco jawi się Pomorze Zachodnie. Region ten charakteryzuje się dualnością sytuacji młodych przedsiębiorców. W większych ośrodkach, takich jak Szczecin czy Koszalin, jednoosobowe działalności coraz częściej powstają w sektorze usług biznesowych, branżach kreatywnych, turystyce miejskiej czy w obszarze nowych technologii. Młodzi traktują własny biznes jako świadomy wybór, możliwość budowania niezależności, zdobywania doświadczenia i realizowania własnych aspiracji. Z kolei w mniejszych miastach i na terenach wiejskich Pomorza Zachodniego dominują działalności zakładane z konieczności – w rolnictwie, usługach lokalnych i w turystyce sezonowej. Tutaj samozatrudnienie bywa często jedynym sposobem wejścia na rynek pracy, a czasem także warunkiem uzyskania stabilnego dochodu w sytuacji, gdy tradycyjne formy zatrudnienia są ograniczone.

Wskaźnik przedsiębiorczości młodych (JDG na 1000 osób w wieku 15-29 lat) w 2024 r

Źródło: Polski Instytut Ekonomiczny

Nie można też pominąć specyficznych wyzwań regionu. Pomorze Zachodnie od lat mierzy się z wyższą niż średnia krajowa stopą bezrobocia młodych, co w połączeniu z problemem migracji wewnętrznej i zewnętrznej – odpływem ludzi młodych do dużych miast lub za granicę – sprawia, że przedsiębiorczość lokalna nabiera szczególnego znaczenia. Jednocześnie lokalne programy wsparcia, inkubatory przedsiębiorczości i rosnąca dostępność środków unijnych stwarzają warunki, które mogą równoważyć te deficyty i przyciągać młodych ludzi do podejmowania ryzyka gospodarczego.

Zjawisko samozatrudnienia w tej grupie wiekowej ma więc charakter wielowymiarowy. Jest jednocześnie szansą i koniecznością. Młodzi dorośli, dzięki większej elastyczności i gotowości do eksperymentowania, traktują ewentualne niepowodzenia jako element procesu uczenia się, a prowadzenie własnej działalności jako naturalny krok w karierze. Jednak dane o bezrobociu wskazują, że dla części z nich JDG jest raczej wymuszonym rozwiązaniem niż wyborem. W 2024 roku stopa bezrobocia w Polsce wynosiła 2,9 procent, podczas gdy wśród młodych była ponad dwukrotnie wyższa – 6,7 procent. Co więcej, w lipcu 2025 roku blisko jedna czwarta wszystkich zarejestrowanych bezrobotnych miała mniej niż trzydzieści lat. W takich warunkach zakładanie działalności gospodarczej bywa nie tyle spełnieniem marzeń o niezależności, ile koniecznością i jednym z niewielu sposobów wejścia na rynek pracy.

Pomorze Zachodnie, z jego specyficzną strukturą demograficzną i gospodarczą, staje się regionem, w którym zjawisko to można obserwować szczególnie wyraźnie – zarówno w wymiarze aspiracyjnym, gdy JDG otwiera drogę do kariery, jak i w wymiarze adaptacyjnym, gdy działalność gospodarcza jest narzędziem przetrwania w trudnych warunkach rynku pracy. To właśnie tu ujawnia się w pełni rola samozatrudnienia jako zarówno mechanizmu rozwoju, jak i tarczy chroniącej młodych przed ryzykiem wykluczenia zawodowego.