Tomasz Augustyn
W sektorze publicznym absencji pracowniczych jest zauważalnie więcej niż w prywatnym.
Analiza wskaźnika absencji pracowników według sektorów własności w województwie zachodniopomorskim w latach 2007–2024 wskazuje na utrzymywanie się wyraźnych i trwałych różnic pomiędzy sektorem publicznym i prywatnym, a także na umiarkowaną zmienność poziomu absencji w czasie. W całym analizowanym okresie poziom absencji ogółem oscylował wokół wartości 15–16%, przy czym można wyróżnić kilka wyraźnych faz zmian. W latach 2007–2013 obserwowany był stopniowy spadek wskaźnika absencji ogółem z poziomu 16,60% do 15,34%, który następnie pogłębił się do minimum w 2017 r. (14,10%). Po tym okresie nastąpił ponowny wzrost absencji, szczególnie widoczny w latach 2018–2020, kiedy wskaźnik wzrósł do poziomu 16,02%. W kolejnych latach nastąpiła stabilizacja na poziomie zbliżonym do 15–15,7%, co wskazuje na względną równowagę pomiędzy czynnikami ograniczającymi i zwiększającymi skalę absencji pracowniczej.
Wartość wskaźnika absencji pracowników według sektorów własności w województwie zachodniopomorskim
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS
Najbardziej charakterystyczną cechą analizowanego zjawiska jest systematycznie wyższy poziom absencji w sektorze publicznym w porównaniu z sektorem prywatnym. W całym okresie różnica między tymi sektorami wynosiła zazwyczaj od około 2 do 3 punktów procentowych. W 2007 r. wskaźnik absencji w sektorze publicznym wynosił 17,92%, podczas gdy w sektorze prywatnym było to 15,46%. W kolejnych latach ta relacja utrzymywała się niemal niezmiennie. W latach 2013–2017 sektor publiczny utrzymywał poziom absencji w przedziale około 16,2–16,9%, podczas gdy sektor prywatny obniżył go nawet do poziomu 12,85% w 2017 r., co stanowi najniższą wartość w całym analizowanym okresie. Różnica pomiędzy sektorami była w tym czasie szczególnie wyraźna i przekraczała 3 punkty procentowe, co może wskazywać na odmienne uwarunkowania organizacyjne, strukturalne oraz instytucjonalne funkcjonowania obu segmentów gospodarki.
W sektorze prywatnym w latach 2007–2017 obserwowany był wyraźny trend spadkowy absencji, co można wiązać między innymi z rosnącą konkurencją na rynku pracy, większą presją efektywnościową oraz bardziej elastycznymi formami organizacji pracy. Przedsiębiorstwa prywatne często stosują systemy zarządzania kadrami silniej powiązane z wynikami pracy, co może wpływać na ograniczanie skali absencji. Z kolei sektor publiczny charakteryzuje się większą stabilnością zatrudnienia oraz bardziej sformalizowanymi procedurami zarządzania personelem, co w wielu badaniach wskazywane jest jako jeden z czynników sprzyjających wyższemu poziomowi absencji.
Wyraźną zmianę dynamiki obserwuje się po 2017 r., kiedy zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym nastąpił wzrost absencji. W sektorze prywatnym wskaźnik zwiększył się z poziomu 12,85% w 2017 r. do 15,03% w 2020 r., natomiast w sektorze publicznym wzrósł w tym samym czasie z 16,25% do 17,79%. Wzrost ten można częściowo wiązać z czynnikami zewnętrznymi, w tym ze zmianami sytuacji epidemiologicznej i zdrowotnej w latach 2020–2021, które w wielu regionach prowadziły do zwiększenia liczby zwolnień lekarskich oraz absencji pracowniczej. Po okresie pandemicznym poziom absencji w województwie zachodniopomorskim uległ częściowej stabilizacji. W latach 2021–2024 wskaźnik ogółem utrzymywał się na poziomie około 15,2–15,7%. Jednocześnie nadal utrzymuje się wyraźna różnica pomiędzy sektorami własności. W 2024 r. absencja w sektorze publicznym wynosiła 17,24%, natomiast w sektorze prywatnym 14,44%, co potwierdza trwałość strukturalnego zróżnicowania pomiędzy tymi częściami rynku pracy.
Z punktu widzenia interpretacji regionalnej istotne jest również to, że ogólny poziom absencji w analizowanym okresie nie wykazuje gwałtownych wahań, lecz raczej długookresową stabilność z umiarkowanymi zmianami koniunkturalnymi. Może to świadczyć o względnie trwałych wzorcach funkcjonowania regionalnego rynku pracy, w których czynniki instytucjonalne, struktura zatrudnienia oraz specyfika sektorowa gospodarki województwa odgrywają większą rolę niż krótkookresowe zmiany gospodarcze. Jednocześnie utrzymująca się wyższa absencja w sektorze publicznym może wskazywać na potrzebę dalszej analizy organizacyjnych i zdrowotnych uwarunkowań absencji w tej części rynku pracy, zwłaszcza w kontekście rosnących wyzwań demograficznych oraz zmian w strukturze zatrudnienia w regionie.
