Tomasz Augustyn

W województwie zachodniopomorskim narasta deficyt podaży pracy, szczególnie w sektorach technicznych, budowlanych i specjalistycznych, co w perspektywie realizacji dużych inwestycji systemowych stanowi znaczne wyzwanie.

Zagadnienie struktury i dynamiki zatrudnienia w województwie zachodniopomorskim stanowi jeden z kluczowych kontekstów interpretacyjnych dla oceny uwarunkowań rozwojowych regionu oraz jego zdolności do absorpcji dużych, długookresowych przedsięwzięć infrastrukturalnych i przemysłowych. Rynek pracy pełni bowiem funkcję systemu pośredniczącego pomiędzy potencjałem demograficznym, strukturą gospodarki, poziomem rozwoju instytucjonalnego a realnymi możliwościami realizacji inwestycji wymagających wysokiej dostępności kadr o zróżnicowanych, często specjalistycznych kompetencjach. Analiza przeciętnego zatrudnienia, prowadzona w układzie sektorowym i w perspektywie wieloletniej, pozwala nie tylko zidentyfikować dominujące funkcje gospodarcze regionu, ale także uchwycić procesy restrukturyzacyjne, narastające deficyty oraz obszary względnej odporności systemu gospodarczego. W tym sensie dane o zatrudnieniu nie mają wyłącznie charakteru statystycznego, lecz stanowią istotny element diagnozy funkcjonalnej regionu, umożliwiającej ocenę jego dojrzałości, elastyczności oraz zdolności do reagowania na nowe wyzwania rozwojowe, w tym na potrzeby generowane przez inwestycje o strategicznym znaczeniu.

Dane dotyczące przeciętnego zatrudnienia w województwie zachodniopomorskim w latach 2015–2024 pozwalają na sformułowanie pogłębionej diagnozy strukturalnych zmian zachodzących na regionalnym rynku pracy, zarówno w wymiarze sektorowym, jak i funkcjonalnym. Analiza ta ma istotne znaczenie w kontekście oceny potencjału absorpcyjnego regionu dla dużych projektów infrastrukturalnych i przemysłowych, w tym inwestycji o charakterze kapitało- i wiedzochłonnym. W ujęciu ogólnym zatrudnienie w województwie wykazywało wyraźną tendencję wzrostową w latach 2015–2020, kiedy liczba pracujących zwiększyła się z około 340 tys. do niemal 368 tys. osób. Okres ten można interpretować jako fazę względnej stabilizacji i odbudowy rynku pracy, połączonej z dywersyfikacją struktury zatrudnienia. Po 2020 r. następuje jednak stopniowy spadek liczby pracujących – do ok. 366 tys. w 2023 r. i 365 tys. w 2024 r. – co należy wiązać zarówno z czynnikami demograficznymi, jak i z efektami pandemii, presji inflacyjnej oraz zmian strukturalnych w gospodarce. Widoczny jest przy tym spadek zatrudnienia ogółem w relacji do wartości sprzed dekady, co wskazuje na narastające napięcia podażowe na rynku pracy.

Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo cechują się wyraźną i długotrwałą tendencją spadkową. Po wzroście zatrudnienia w 2020 r. sektor ten doświadcza gwałtownego kurczenia się bazy pracowniczej – z ponad 11 tys. osób do niespełna 7 tys. w 2023 r. i poniżej 6 tys. w 2024 r. Jest to konsekwencja postępującej mechanizacji, starzenia się kadr oraz niskiej atrakcyjności sektora dla nowych pracowników. Z punktu widzenia struktury regionalnej oznacza to dalsze osłabienie funkcji rolniczych na rzecz innych aktywności.

Przemysł pozostaje jednym z filarów zatrudnienia w regionie. W latach 2015–2023 obserwowany jest umiarkowany wzrost liczby pracujących, szczególnie w przetwórstwie przemysłowym, które skupia zdecydowaną większość zatrudnionych w tym sektorze. W 2024 r. pojawia się jednak wyraźny spadek, co może sygnalizować narastające ograniczenia kosztowe, problemy z dostępnością pracy oraz rosnącą konkurencję o kadry techniczne. Mimo to przemysł – zwłaszcza przetwórczy – pozostaje kluczowym rezerwuarem kompetencji technicznych i inżynieryjnych, istotnych z punktu widzenia rozwoju zaawansowanych inwestycji energetycznych. Budownictwo charakteryzuje się dużą zmiennością. Po wzroście w latach 2015–2020 następuje okres względnej stabilizacji, a następnie gwałtowny spadek w 2024 r. Tak silne wahania wskazują na cykliczność sektora oraz jego dużą podatność na zmiany koniunkturalne, kosztowe i regulacyjne. Jednocześnie budownictwo pozostaje sektorem o wysokim znaczeniu funkcjonalnym w fazach realizacji dużych inwestycji infrastrukturalnych, co oznacza potencjalne ryzyko niedoborów kadrowych w momentach kumulacji projektów.

Handel oraz naprawa pojazdów samochodowych wykazują stopniowy, lecz konsekwentny spadek zatrudnienia. Zjawisko to wpisuje się w szerszy trend restrukturyzacji handlu, automatyzacji procesów sprzedażowych oraz zmiany modeli konsumpcji. Podobne, choć mniej wyraźne tendencje widoczne są w obsłudze rynku nieruchomości oraz w części działalności finansowej i ubezpieczeniowej, gdzie zatrudnienie pozostaje relatywnie stabilne, ale bez potencjału dynamicznego wzrostu. Na tym tle wyróżniają się sektory transportu i gospodarki magazynowej oraz zakwaterowania i gastronomii. Transport i logistyka notują silny wzrost po 2015 r. i stabilizację na wysokim poziomie, co potwierdza rosnące znaczenie województwa jako obszaru tranzytowego i logistycznego. Zakwaterowanie i gastronomia, mimo silnej sezonowości i wrażliwości na czynniki zewnętrzne, wykazują długookresowy trend wzrostowy, co jest związane z funkcją turystyczną regionu.

Szczególnie istotne z punktu widzenia potencjału rozwojowego są sektory oparte na wiedzy i kompetencjach specjalistycznych. Informacja i komunikacja, działalność profesjonalna, naukowa i techniczna oraz administrowanie i działalność wspierająca notują wzrost zatrudnienia w perspektywie długookresowej, choć skala tych sektorów pozostaje ograniczona w relacji do tradycyjnych gałęzi gospodarki. Wskazuje to na stopniową, lecz nadal niewystarczającą transformację strukturalną w kierunku gospodarki bardziej zaawansowanej technologicznie.

Administracja publiczna, edukacja oraz ochrona zdrowia i pomoc społeczna utrzymują stabilne, relatywnie wysokie poziomy zatrudnienia, pełniąc funkcję stabilizacyjną dla rynku pracy. W szczególności edukacja oraz ochrona zdrowia wykazują tendencje wzrostowe, co odzwierciedla rosnące zapotrzebowanie na usługi publiczne i społeczne, ale jednocześnie sygnalizuje presję na dostępność wykwalifikowanych kadr.

Całościowo struktura zatrudnienia w województwie zachodniopomorskim wskazuje na region znajdujący się w procesie przejścia: od gospodarki opartej na sektorach tradycyjnych i usługach niskiej wartości dodanej w kierunku większej roli przemysłu, logistyki oraz usług specjalistycznych. Jednocześnie dane ujawniają narastające deficyty podaży pracy, szczególnie w sektorach technicznych, budowlanych i specjalistycznych, co w perspektywie realizacji dużych inwestycji systemowych stanowi zarówno wyzwanie, jak i impuls do aktywnego kształtowania rynku pracy, polityki edukacyjnej i migracyjnej oraz relacji z otoczeniem gospodarczym.