Tomasz Augustyn
Jak się udaje reforma transportu publicznego w Świnoujściu?
Złożona struktura przestrzenna Świnoujścia stanowi jedno z kluczowych wyzwań dla organizacji transportu publicznego, ponieważ miasto funkcjonuje jako układ rozdzielony naturalnymi barierami wodnymi, z wyraźnym podziałem na część lewobrzeżną (uzdrowiskowo-turystyczną), prawobrzeżną (o charakterze przemysłowo-mieszkaniowym) oraz rozproszonymi osiedlami o niskiej gęstości zabudowy. Taki układ wymusza konieczność integracji różnych funkcji transportowych – codziennych dojazdów mieszkańców, ruchu turystycznego o dużej sezonowości oraz obsługi portu i infrastruktury gospodarczej. Dodatkowym ograniczeniem jest konieczność przekraczania cieśniny Świny, co przez lata stanowiło wąskie gardło systemu komunikacyjnego, uzależniając jego sprawność od przepraw promowych. Nawet po uruchomieniu tunelu wyzwania nie zniknęły, lecz zmieniły charakter – kluczowe stało się zapewnienie płynnej integracji tras między obiema częściami miasta oraz utrzymanie wysokiej częstotliwości i punktualności w warunkach wydłużonych relacji. Rozproszenie przestrzenne oraz zróżnicowanie funkcjonalne generują również trudności w optymalnym projektowaniu siatki połączeń – konieczne jest równoczesne zapewnienie dostępności dla peryferyjnych osiedli przy zachowaniu efektywności ekonomicznej systemu. W efekcie transport publiczny w Świnoujściu musi pełnić rolę nie tylko środka przemieszczania, ale także narzędzia integrującego fragmentaryczną strukturę miejską w spójny organizm funkcjonalny.
Jak donosi pismo samorządowe „Wspólnota” jeszcze dwa lata temu transport publiczny w Świnoujściu był oceniany bardzo negatywnie. System charakteryzował się niską punktualnością, wydłużonymi czasami przejazdu oraz nieefektywnym układem tras, co skutkowało odpływem pasażerów w kierunku transportu indywidualnego. Problemy te miały swoje źródło m.in. w reformie z 2013 roku, która zastąpiła krótsze, funkcjonalne linie rozbudowanym systemem połączeń okrężnych. Choć rozwiązanie to miało zwiększyć efektywność, w praktyce doprowadziło do pogorszenia dostępności i wygody korzystania z komunikacji miejskiej. Impulsem do zmian była decyzja o kompleksowej reformie systemu, poprzedzona szeroko zakrojonymi konsultacjami społecznymi w 2024 roku. Proces ten objął bezpośrednie spotkania z mieszkańcami w różnych częściach miasta, działania terenowe oraz zbieranie opinii online. Na tej podstawie opracowano nową siatkę połączeń, łączącą podejście eksperckie z realnymi potrzebami użytkowników.
Wdrożenie reformy zostało rozłożone etapowo. Pierwszy etap, uruchomiony 1 lipca 2025 roku, objął prawobrzeżną część miasta. Wprowadzono uproszczony system oznaczeń linii oraz nowe trasy prowadzone przez tunel pod Świną, co umożliwiło bezpośrednie połączenia z centrum. Kluczowe było zapewnienie dojazdu do najważniejszych punktów – szkół, urzędów, szpitala czy dworca – bez konieczności przesiadek. Drugi etap, wdrożony 1 września 2025 roku na lewobrzeżu, przyniósł pełną reorganizację układu komunikacyjnego. Zrezygnowano z rozbudowanego systemu okrężnego na rzecz bardziej przejrzystej, funkcjonalnej sieci linii o jasno określonych rolach. Każda z nich została przypisana do konkretnych obszarów miasta, co poprawiło czytelność i użyteczność systemu. Dodatkowo ograniczono sprzedaż biletów przez kierowców, co skróciło postoje na przystankach i przełożyło się na poprawę punktualności. Reforma była dalej rozwijana w 2026 roku. Uruchomienie nowej linii 12 zapewniło bezpośrednie połączenie z centrum dla wcześniej słabiej skomunikowanych obszarów, takich jak Przytór, Łunowo i Warszów. Zwiększono także częstotliwość kursów w wybranych relacjach oraz poprawiono synchronizację połączeń. W sezonie letnim planowane jest dodatkowe wzmocnienie systemu poprzez uruchomienie linii łączącej dworzec kolejowy z dzielnicą nadmorską oraz przywrócenie sezonowej komunikacji na plażę w Przytorze.
Efekty reformy są wyraźne i mierzalne. W pierwszym kwartale 2025 roku komunikacja miejska przewiozła ponad 405 tys. pasażerów, natomiast rok później – już ponad 520 tys., co oznacza wzrost o blisko 30%. W ujęciu bezwzględnym to ponad 114 tys. dodatkowych użytkowników w ciągu roku. Dane te wskazują na odwrócenie wcześniejszego trendu spadkowego i potwierdzają, że poprawa jakości, dostępności i logiki systemu transportowego bezpośrednio przekłada się na wzrost jego wykorzystania. Całościowo reforma w Świnoujściu pokazuje przejście od systemu nieefektywnego, zniechęcającego użytkowników, do modelu bardziej zintegrowanego, czytelnego i dostosowanego do potrzeb mieszkańców, co w krótkim czasie przyniosło wymierne efekty w postaci wzrostu liczby pasażerów i poprawy funkcjonowania transportu publicznego.
