Tomasz Augustyn
Stolica regionu pozytywnie oddziałuje na warunki życia w pobliskich powiatach i gminach. Oddziaływanie Koszalina jest znacznie słabsze.
Marta Szaja z Instytutu Zarządzania Uniwersytetu Szczecińskiego i Paweł Ziemba z Wydziału Informatyki i Telekomunikacji na Akademia Morska w Szczecinie podjęli się identyfikacji powiatów województwa zachodniopomorskiego, które oferują lokalnej społeczności warunki gwarantujące najwyższą jakość życia (tj. życie, pracę, prowadzenie działalności gospodarczej, rekreację, wypoczynek itp.). Przeprowadzone przez nich badanie miało na celu weryfikację hipotezy, że położenie geograficzne jednostek samorządu terytorialnego wpływa na jakość życia ich mieszkańców. Omawiający je atykuł został opublikowany w czasopiśmie „Sustainability” (Szaja, M.; Ziemba, P. Stochastic Modelling in Multi-Criteria Evaluation of Quality of Life—The Case of the West Pomeranian Voivodeship in Poland. Sustainability 2025, 17, 1966).
Osiągnięte wyniki świadczą o tym, że wiodącą pozycję pod względem jakości życia w województwie zachodniopomorskim zajmują miasta na prawach powiatu, tj. Szczecin, Koszalin i Świnoujście. Powiaty o najwyższej jakości życia to również te, których stolice są miastami o największej liczbie ludności w województwie (oprócz trzech wymienionych wcześniej miast są to Stargard, Kołobrzeg, Szczecinek i Police). Kolejnym istotnym czynnikiem pozytywnie wpływającym na jakość życia jest rozwinięta funkcja turystyczna powiatu i jego stolicy (Kołobrzeg) oraz występowanie czynników zwiększających możliwości rozwoju gospodarczego (powiaty policki, goleniowski, gryfiński i stargardzki). Powiaty na zachodzie województwa, graniczące z Niemcami, oraz powiaty w północno-zachodniej części województwa, nad Morzem Bałtyckim, oferują mieszkańcom wyższą jakość życia niż powiaty w pozostałych częściach województwa. Innym czynnikiem geograficznym wpływającym na jakość życia jest bliskość stolicy województwa. Powiaty położone w bezpośrednim sąsiedztwie Szczecina: Stargard, Police, Goleniów i Gryfino, zajmują stosunkowo wysokie pozycje w opracowanych rankingach, podczas gdy powiaty położone dalej od stolicy województwa i nieposiadające silnie rozwiniętej gospodarki ani turystyki plasują się niżej.
W każdym z powiatów sąsiadujących ze Szczecinem występuje pewnego rodzaju czynnik ekonomiczny, zwiększający możliwości rozwoju gospodarczego, co z kolei pozytywnie wpływa na wybrane determinanty jakości życia. W powiecie goleniowskim jest to niewątpliwie lotnisko, w powiecie polickim zakłady chemiczne Grupy Azoty, w powiecie gryfińskim Elektrownia Dolna Odra, a w powiecie stargardzkim fabryka opon Bridgestone. W przypadku powiatu kołobrzeskiego, zajmującego czwarte miejsce, czynnikiem rozwojowym pośrednio wpływającym na wzrost jakości życia może być silnie rozwinięta funkcja turystyczna miasta Kołobrzeg i jej dominujące znaczenie dla rozwoju gospodarczego miasta i okolic. Kołobrzeg ma charakter sanatoryjno-uzdrowiskowy, a w mieście znajduje się m.in. Uzdrowisko Kołobrzeg wraz z Zakładem Górnictwa Uzdrowiskowego, który eksploatuje złoża borowin leczniczych i wód leczniczych (solanek).
Niższe pozycje w rankingu zajmują: powiat szczeciński, wałecki, świdwiński, gryficki, pyrzycki, choszczeński, drawski, białogardzki, sławieński, kamieński, koszaliński i łobeski. Powiaty te są bardziej oddalone od stolicy województwa, co może być jedną z przyczyn ich gorszej oceny, gdyż większa odległość od Szczecina z pewnością zmniejsza dynamikę powiązań gospodarczych z tym miastem. To z kolei oznacza, że tym powiatom brakuje impulsów rozwojowych, co może negatywnie wpływać na jakość życia. Z kolei przykład powiatu koszalińskiego (wyodrębnionego z miasta Koszalin na prawach powiatu) pokazuje, że miasto Koszalin nie wywiera tak silnego wpływu na sąsiednie jednostki samorządu terytorialnego jak Szczecin. Jednym z powodów tego stanu rzeczy jest między innymi niska jakość transportu i funkcjonalnych powiązań Koszalina z głównymi, bardziej dynamicznymi węzłami transportowymi sieci osadniczej kraju. Chociaż powiązania transportowe Koszalina w ostatnim czasie nieco się poprawiły, zwłaszcza w kierunku zachodnim, dzięki budowie drogi ekspresowej S6, która połączyła Koszalin ze Szczecinem, miasto jest nadal stosunkowo słabo skomunikowane z resztą kraju. Ponadto trudności rozwojowe pogłębia utrata funkcji administracyjnych i oddalenie przestrzenne od obecnego centrum administracyjnego (tj. Szczecina) oraz niska jakość kapitału społecznego. W rezultacie Koszalin nie jest w stanie wykorzystać swojego potencjału, aby odegrać znaczącą rolę w rozprzestrzenianiu procesów rozwojowych na obszary sąsiednie.
Procedura, według której przeprowadzono badanie, oparta została na metodzie PROMETHEE oraz symulacjach stochastycznych. W badaniu przyjęto 37 wskaźników, które przyporządkowano do dziewięciu grup: zdrowie i opieka społeczna; rynek pracy, warunki pracy i bezpieczeństwo; płace i dochody; mieszkalnictwo; edukacja; rekreacja, kultura i wypoczynek; komunikacja; bezpieczeństwo publiczne; degradacja i ochrona środowiska. Treść artykułu dostępna jest TUTAJ.
