Tekst został opublikowany w portalu Niemieckiego Instytutu Zrównoważonego Rozwoju (IDOS): https://www.idos-research.de/die-aktuelle-kolumne/article/ausblick-auf-die-neue-legislatur-energiewende-auf-dem-meer/
Niemcy stoją wobec wyzwań związanych z balansowaniem między bezpieczeństwem energetycznym a ochroną morskiego ekosystemu.
Wdrożenie środków na rzecz transformacji energetycznej na niemieckich Morzu Północnym i Bałtyckim oraz zrównoważone projektowanie przyszłego wykorzystania mórz to długoterminowe zadania polityczne. Ciągłość jest niezbędna, aby zabezpieczyć poprzednie sukcesy i osiągnąć cele zrównoważonego rozwoju. Zadania te w decydujący sposób przyczyniają się do osiągnięcia Celu 7 – dostępna i czysta energia, Celu 13 – działania na rzecz klimatu i Celu 14 – życie pod wodą.
Morze odgrywa bardzo ważną rolę w zaopatrzeniu Niemiec w energię. Mimo że uwaga polityków skupia się na rosnącym obszarze farm wiatrowych na Morzu Północnym, które w 2023 r. przyczyniły się już do produkcji 8,1 GW energii elektrycznej, a do 2025 r. mają wzrosnąć do 40 GW, znaczna część paliw kopalnych w Niemczech pochodzi z oceanów lub jest transportowana do Niemiec rurociągami lub tankowcami. Najważniejsze niemieckie złoże ropy naftowej, Mittelplate na Morzu Północnym, otrzymało przedłużenie koncesji do 2041 r. Gaz ziemny nie jest wydobywany z niemieckiej części Morza Północnego od 2020 r. Jednak gaz z Morza Północnego pochodzi także z importu norweskiego i holenderskiego. Od 2022 roku skroplony gaz ziemny (LNG) jest dostarczany bezpośrednio do Niemiec. Liczba krajów pochodzenia LNG wzrosła w ostatnim okresie legislacyjnym; w tym kraje autokratyczne, w których gatunkom, środowisku oraz bezpieczeństwu i higienie pracy poświęca się mniej uwagi.
Niemcy zobowiązują się do ochrony różnorodności biologicznej mórz. Zapewniają ochronę ponad 45% swojego obszaru morskiego. Jednocześnie od lat 70. XX wieku decydenci realizują strategię eksternalizacji, która naraża środowisko i lokalną ludność w krajach eksportujących ropę naftową i gaz ziemny na zagrożenia i problemy społeczne. Odpowiedzialność za własną konsumpcję, globalna sprawiedliwość ekologiczna i ochrona klimatu stają się coraz częściej wartościami społecznymi, których domagają się poprzez protesty i pozwy główne organizacje ekologiczne i inne grupy społeczeństwa obywatelskiego. Ostatnie lata były naznaczone znacznymi konfliktami pomiędzy rządem Scholza, który w ramach szeroko zakrojonej ofensywy morskiej promował zarówno rozbudowę energetyki wiatrowej na morzu, jak i ochronę środowiska morskiego, a aktywistami klimatycznymi, demonstrantami i skarżącymi, którzy domagali się bardziej konsekwentnej implementacji obowiązujących przepisów dotyczących ochrony środowiska i klimatu lub prowadzili kampanie przeciwko importowi LNG i nowym projektom dotyczącym paliw kopalnych.
Niemcy nie są jeszcze w stanie w 100% zaopatrzyć się w energię odnawialną. Ale ich udział w miksie energetycznym systematycznie rośnie – również dzięki rządowi „sygnalizacji świetlnej”. Ważne będzie, aby nowy rząd w sposób wiarygodny i oparty na danych zapewnił społeczeństwo, że krajowa produkcja oleju morskiego i import LNG to jedynie krótki, szczegółowo określony okres przejściowy, dzięki któremu kraj będzie mógł jak najbardziej zbliżyć się do europejskich celów klimatycznych. Rozwój odnawialnych źródeł energii jest najlepszą alternatywą, choć nawet farmy wiatrowe i słoneczne mogą mieć negatywny wpływ na środowisko. Energia odnawialna daje użytkownikom większą odpowiedzialność osobistą, a co za tym idzie, większą autonomię.
Niemcy ponoszą również europejską odpowiedzialność za transformację energetyczną na morzu. Przyszłe tworzenie sieci energetyki morskiej i innych transgranicznych projektów energetycznych wymaga wiarygodnych porozumień, skutecznej koordynacji i wsparcia państw członkowskich UE, które raczej nie będą w stanie zrealizować drogi transformacji energetyki morskiej przy użyciu własnych środków finansowych. Obecnemu wejściu na rynek wydobycia gazu ziemnego z dna Morza Bałtyckiego, Morza Śródziemnego i Morza Czarnego, a także taktycznemu opóźnieniu wycofania się krajów eksportujących gaz, należy przeciwstawić się za pomocą mądrej dyplomacji na szczeblu europejskim, aby proaktywnie stawić czoła przeszkodom na drodze do wycofywania projektów dotyczących wykorzystania paliw kopalnych w morzach w Unii Europejskiej. Rządowi niemieckiemu nie udało się dotychczas jednoznacznie odrzucić politycznie nowego projektu transgranicznej produkcji gazu na Morzu Północnym.
Na państwie ciąży odpowiedzialność za zapewnienie, że gatunki chronione, takie jak morświn, nie ucierpią, pomimo industrializacji oceanów. Głównymi zagrożeniami są hałas budowlany, stałe zanieczyszczenie i wypadki. Wiele gatunków morskich jest bardzo ruchliwych. Ich siedlisko stanowią zarówno wyznaczone obszary morskie objęte ochroną, jak i strefy przejściowe. Powstaje tam coraz więcej zakładów przemysłowych zajmujących się produkcją energii. Aby móc lepiej ocenić oddziaływanie na środowisko, potrzebne są lepsze dane spoza obszarów chronionych (np. mapy osadów) , aktualizacja planów zagospodarowania przestrzennego obszarów morskich (w tym nowe cele ekspansji dla energetyki wiatrowej) oraz dalsze silne zaangażowanie Niemiec w wielostronne grupy robocze ds. zarządzania środowiskiem morskim (w tym UE, OSPAR, UNESCO).
