Tomasz Augustyn

Porozumienie pogłębia więzi między oboma krajami w okresie intensyfikacji globalnej rywalizacji technologicznej.

Stany Zjednoczone i Szwecja ogłosiły zawarcie umowy Technology Prosperity Deal, której celem jest pogłębienie współpracy w obszarach sztucznej inteligencji, zaawansowanej produkcji, badań biomedycznych, energetyki, kosmosu, komputerów kwantowych i innowacji w dziedzinie obronności. Porozumienie o współpracy opiera się na Porozumieniu o współpracy naukowo-technicznej z 2006 roku i ma na celu rozwój sztucznej inteligencji i technologii sieciowych nowej generacji, promowanie zaufanych stosów technologicznych oraz koordynację międzynarodowych standardów telekomunikacyjnych. Uczestnicy planują kształtować zasady telekomunikacji poprzez zaangażowanie w Międzynarodowy Związek Telekomunikacyjny, Globalną Koalicję ds. Telekomunikacji oraz Światową Konferencję Radiokomunikacyjną 2027. Umowa obejmuje współpracę w zakresie cywilnej energetyki jądrowej, małych reaktorów modułowych i technologii fuzji, a także współpracę w zakresie technologii dotyczących minerałów krytycznych dla systemów energetycznych. Uczestnicy zamierzają poszerzyć innowacje w zakresie cyklu życia energii jądrowej poprzez wymianę naukową w zakresie inżynierii składowisk i modelowania geologicznego.

Porozumienie ustanawia dialog na temat współpracy w dziedzinie technologii obronnych oraz kwestii regulacyjnych dotyczących transferu technologii, wspierając transatlantycką współpracę przemysłową w dziedzinie obronności. Uczestnicy planują wzmocnić bezpieczeństwo badań poprzez zabezpieczenia własności intelektualnej, weryfikację inwestycji oraz środki ochrony talentów w odniesieniu do podmiotów, których bezpieczeństwo jest przedmiotem wspólnych obaw.

Porozumienie wchodzi w życie z dniem złożenia ostatniego podpisu i może zostać rozwiązane przez każdego z uczestników z zachowaniem 180-dniowego okresu wypowiedzenia. Wdrażanie będzie odbywać się w ramach mechanizmu Posiedzeń Wspólnego Komitetu, a skład i procedury zostaną ustalone za obopólną zgodą. Stany Zjednoczone zawarły już wcześniej podobne umowy o współpracy technologicznej z Wielką Brytanią, Japonią i Koreą Południową.

Technology Prosperity Deal między Stanami Zjednoczonymi a Szwecją nie jest inicjatywą wyodrębnioną, lecz stanowi element szerszej strategii amerykańskiej budowania sieci sojuszy technologicznych w obliczu rosnącej rywalizacji z Chinami oraz transformacji globalnego ładu technologicznego. Szwecja, jako jeden z najbardziej innowacyjnych krajów europejskich, dysponujący potężnym sektorem telekomunikacyjnym reprezentowanym przez Ericssona oraz rozwiniętą bazą badawczo-rozwojową w obszarze technologii kwantowych i jądrowych, stanowiła naturalnego partnera dla Waszyngtonu w budowaniu transatlantyckiego ekosystemu technologicznego. Kluczowym kontekstem jest również historyczne wahanie Szwecji w kwestiach bezpieczeństwa. Przez dekady kraj ten utrzymywał status państwa neutralnego, choć w ostatnich latach, szczególnie po agresji Rosji na Ukraine w 2022 roku, Szwecja radykalnie zmieniło swoje podejście, wstępując do NATO w 2024 roku. Technology Prosperity Deal można postrzegać jako uzupełnienie tego przełomowego zwrotu w szwedzkiej polityce bezpieczeństwa, tworząc nowy wymiar współpracy wykraczający poza tradycyjne gwarancje wojskowe.

Umowa wpisuje się w amerykańską doktrynę „friend-shoring”, czyli przenoszenia łańcuchów dostaw i współpracy technologicznej ku zaufanym partnerom. Wybór Szwecji jako partnera nie jest przypadkowy — kraj ten posiada unikatowe kompetencje w kilku kluczowych obszarach: technologiach telekomunikacyjnych nowej generacji, energetyce jądrowej w tym małych reaktorach modułowych, oraz w przemyśle obronnym związanym z koncernem Saab. Szwedzki przemysł zbrojeniowy, choć mniejszy od amerykańskiego, wyróżnia się innowacyjnością w segmentach takich jak systemy bezzałogowe, broń precyzyjna i technologie morskie. Porozumienie ustanawia również ramy dla koordynacji w organach międzynarodowych zajmujących się standaryzacją telekomunikacyjną. Międzynarodowy Związek Telekomunikacyjny oraz Światowa Konferencja Radiokomunikacyjna stają się areną rywalizacji o kształt przyszłych standardów, szczególnie w kontekście sieci 6G i technologii satelitarnych. Działania USA i Szwecji w tych gremiach mają na celu przeciwdziałanie dominacji chińskiej w procesach standaryzacyjnych.

Współpraca w dziedzinie cywilnej energetyki jądrowej nabiera szczególnego znaczenia w kontekście globalnych celów klimatycznych i dążenia do dywersyfikacji źródeł energii. Szwecja posiada długoletnie doświadczenie w energetyce jądrowej i jest jednym z niewielu krajów europejskich, które rozwijają program małych reaktorów modułowych. Stany Zjednoczone, z kolei, dysponując zaawansowanymi technologiami, mogą skorzystać ze szwedzkich doświadczeń operacyjnych. Dla regionu bałtyckiego porozumienie oznacza wzmocnienie obecności technologicznej NATO i USA w bezpośrednim sąsiedztwie Rosji. W dobie, gdy konflikt hybrydowy i dezinformacja stanowią narzędzia dominacji, budowanie odporności technologicznej sojuszników nabiera znaczenia wykraczającego poza tradycyjne rozumienie bezpieczeństwa militarnego. Dla przemysłu obronnego obu krajów umowa otwiera nowe możliwości współpracy w produkcji i rozwoju technologii. Szwedzki Saab, który współpracuje już z amerykańskim przemysłem przy programach takich jak myśliwiec F-35, może zyskać nowe kanały transferu technologii i wspólnych projektów badawczych. W szerszym kontekście europejskim porozumienie USA-Szwecja sygnalizuje model, który Amerykanie chcą replikować z innymi partnerami. Podobne umowy z Wielką Brytanią, Japonią i Koreą Południową tworzą swoistą sieć „zaufanych” technologicznie państw, której celem jest utrzymanie przewagi innowacyjnej Zachodu w rywalizacji z Chinami.

Dla samej Szwecji porozumienie oznacza głębsze zakotwiczenie w architekturze bezpieczeństwa transatlantyckiego, wykraczające poza członkostwo w NATO. Kraj ten zyskuje dostęp do zaawansowanych amerykańskich technologii i możliwość współkształtowania przyszłych standardów globalnych, co wzmacnia jego pozycję w Europie i świecie. Technology Prosperity Deal reprezentuje nową jakość w relacjach szwedzko-amerykańskich, przenosząc współpracę z płaszczyzny wojskowej na grunt technologiczno-gospodarczy. W szerszym kontekście stanowi element budowania zachodniej koalicji technologicznej zdolnej do konkurowania z Chinami w kluczowych obszarach przyszłości — od sztucznej inteligencji po energetykę jądrową i telekomunikację. Dla regionu bałtyckiego oznacza to wzmocnienie odporności i innowacyjności w obliczu geopolitycznych wyzwań.