Tomasz Augustyn
Japonia wykorzystuje strategię Wolnego i Otwartego Indo-Pacyfiku do budowy wpływów poprzez infrastrukturę, normy i współpracę bezpieczeństwa.
Raport „Japan and strategic connectivity: Policies, partners, and possibilities” przygotowany przez International Centre for Defence and Security stanowi pogłębioną analizę rosnącej roli łączności strategicznej jako jednego z kluczowych instrumentów współczesnej rywalizacji geopolitycznej. Autorzy wychodzą z założenia, że infrastruktura, standardy regulacyjne, mechanizmy finansowania i instytucje współpracy przestały być neutralnymi narzędziami rozwoju – stały się elementem projekcji siły i budowy wpływów. Punktem zwrotnym była ogłoszona w 2013 r. przez Chiny inicjatywa Inicjatywa Pasa i Szlaku (BRI), która uruchomiła efekt strategicznej mobilizacji po stronie innych aktorów, w tym Japonii, Stanów Zjednoczonych, Unii Europejskiej i Indii. W tym kontekście raport koncentruje się na japońskiej koncepcji Wolnego i Otwartego Indo-Pacyfiku (FOIP), traktując ją nie tylko jako deklarację normatywną, lecz jako wielowarstwową strategię łączącą Oficjalną Pomoc Rozwojową (ODA), współpracę gospodarczą, instrumenty bezpieczeństwa oraz długofalowe interesy narodowe.
Szczególne miejsce w analizie zajmuje Azja Południowo-Wschodnia – zwłaszcza Filipiny – gdzie Japonia integruje łączność fizyczną (infrastruktura transportowa i energetyczna), instytucjonalną (standardy, regulacje, zdolności administracyjne) oraz międzyludzką, uzupełniając ją rosnącym komponentem bezpieczeństwa dzięki narzędziom takim jak Oficjalna Pomoc Bezpieczeństwa (OSA). Raport pokazuje, że Tokio postrzega łączność jako mechanizm stabilizowania ładu opartego na zasadach i przeciwwagę wobec rosnącej asertywności Chin. Jednocześnie wskazuje na ograniczenia: mimo deklaratywnego zbliżenia z Indiami i UE, realne efekty współpracy pozostają umiarkowane z powodu trudności implementacyjnych, rozproszenia kompetencji administracyjnych oraz niewystarczających bodźców dla sektora prywatnego.
Autorzy analizują także potencjał nowych konfiguracji geostrategicznych, takich jak India–Middle East–Europe Economic Corridor (IMEC), który mógłby stać się alternatywą wobec dominacji Chin w obszarze łączności transregionalnej. Japonia – dzięki doświadczeniu instytucjonalnemu, reputacji wiarygodnego partnera i zdolności do budowania „miękkiej infrastruktury” regulacyjnej – mogłaby odegrać rolę stabilizatora i koordynatora tego przedsięwzięcia. Jednak raport nie pomija czynników ryzyka. Wskazuje, że zmienna i coraz bardziej transakcyjna polityka Stanów Zjednoczonych, nacechowana elementami „odłączenia” gospodarczego i podejściem „America First”, generuje strategiczną lukę w systemie sojuszniczym i utrudnia długoterminowe planowanie partnerom Waszyngtonu.
W szerszym wymiarze raport identyfikuje przesunięcie akcentów w debacie o łączności: od ogólnych wizji infrastrukturalnych ku bardziej precyzyjnie zdefiniowanym obszarom współpracy, takim jak bezpieczeństwo gospodarcze, odporność łańcuchów dostaw, konkurencyjność technologiczna oraz współpraca obronna. Łączność przestaje być postrzegana wyłącznie jako narzędzie rozwoju, a coraz wyraźniej funkcjonuje jako element architektury bezpieczeństwa i rywalizacji systemowej. Publikacja kończy się zestawem dziesięciu praktycznych rekomendacji politycznych – skierowanych w szczególności do Unii Europejskiej – wskazujących, w jaki sposób europejscy decydenci mogą lepiej wykorzystać potencjał współpracy z Japonią w budowie spójnej, konkurencyjnej i odpornej strategii łączności w obliczu narastającej rywalizacji mocarstw.
Analiza dostępna jest TUTAJ.
