Tomasz Augustyn
Rozwój OZE napędza zatrudnienie, choć więcej osób wciąż pracuje w sektorze paliw kopalnych
Przed rokiem w Polsce w sektorze OZE zatrudnionych było ponad 212 tys. specjalistów, co stanowiło drugą największą populację wśród krajów UE. W ciągu dekady liczba stanowisk pracy związanych z OZE – na świecie – wzrosła o ponad 87%. Według raportu Międzynarodowej Agencji Energii (IRENA) w 2022 roku istniało 13,7 mln stanowisk pracy w branży energii odnawialnej na całym świecie. Dało to wzrost o ponad 7% w porównaniu z 2021 r.
Badania Międzynarodowej Agencji Energetycznej (MAE) mówią o tym, że w 2023 r. na świecie powstało 2,5 mln miejsc pracy w sektorze energetycznym, co zwiększyło globalne zatrudnienie w sektorze do ponad 67 mln pracowników. Zatrudnienie w energetyce wzrosło o 3,8 proc., co przewyższa globalny wzrost zatrudnienia ogółem, który wyniósł 2,2 proc. W UE wzrost zatrudnienia w sektorze był niższy niż na świecie i wyniósł 2,0 proc. Analizy MAE wskazują, że we wszystkich regionach świata pracodawcy w sektorze energetycznym planują zwiększanie zatrudnienia, lecz napotykają trudności w znalezieniu wykwalifikowanych pracowników. Starzenie społeczeństw w gospodarkach rozwiniętych przyczynia się do braków kadrowych – przykładem jest branża elektrotechniczna w UE, w której co trzeci pracownik ma co najmniej 50 lat.
Wzrost globalnego zapotrzebowania na skroplony gaz ziemny (LNG) był kluczowym czynnikiem wzrostu zatrudnienia w sektorze gazu. Choć sektor LNG obejmował zaledwie 15 proc. całkowitego zatrudnienia w dostawach gazu w 2023 r., odpowiadał on za ponad 33 proc. wzrostu r/r. W 2023 r. Europa zwiększyła inwestycje w LNG prawie trzykrotnie, do prawie 7 mld USD, zwiększając możliwości importu LNG o ponad 50 mld m³ gazu rocznie. Budowa terminali regazyfikacyjnych, w tym pływających jednostek magazynowania i regazyfikacji (FSRU), sprawiła, że wzrost zatrudnienia w LNG stanowił cały wzrost zatrudnienia w zakresie dostaw gazu w Europie w ubiegłym roku
Choć kobiety stanowią 39 proc. globalnej siły roboczej, ich udział w branży energetycznej wynosi tylko 20 proc. Sektory czystej energii częściej zatrudniają kobiety na stanowiskach kierowniczych, lecz wciąż są one w zdecydowanej mniejszości. Tylko w sektorach fotowoltaiki i energii wodnej udział kobiet na stanowiskach kierowniczych wynosi powyżej 20 proc. W branży ropy i gazu udział kierowniczek jest niższy niż 15 proc., a w sektorze węglowym wynosi 10 proc.
Mimo dynamicznego rozwoju odnawialnych źródeł energii na świecie, globalne zatrudnienie w sektorze paliw kopalnych zwiększyło się w 2023 r. o 3 proc. Za wzrost ten odpowiadały sektory ropy i gazu, a w sektorze węglowym liczba miejsc pracy zmniejszyła się. Ten globalny trend obserwowany jest też w Polsce, w której w latach 2008-2024 zatrudnienie w górnictwie węgla kamiennego spadło o 59 proc. W Chinach energetyka niskoemisyjna odpowiada za 10 proc. całkowitego wzrostu zatrudnienia, a w gospodarkach rozwiniętych, jak UE, USA czy Japonia, odsetek ten wynosi 4-6 proc.
Na rynku najbardziej poszukiwani są instalatorzy z certyfikatami, którzy posiadają odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie w montażu instalacji fotowoltaicznych. Oprócz instalatorów, na rynku poszukiwani są również specjaliści, którzy nie tylko znają się na instalacjach, ale też posiadają doświadczenie w obsłudze klienta. Tradycyjne podejście sprzedażowe, polegające na osobistym kontakcie z klientem, stopniowo ustępuje miejsca nowoczesnym rozwiązaniom. Handlowców, którzy odwiedzają potencjalnych klientów w domach, stopniowo zastępują wykwalifikowani doradcy, z którymi można porozmawiać przez telefon, a nawet cały proces zakupu instalacji – począwszy od wyceny – zrealizować online.
Województwo zachodniopomorskie jest krajowym liderem w produkcji zielonej energii i silnym ośrodkiem branży offshore. W Szczecinie dwie fabryki buduje duński Vestas. Na północy miasta (Skolwin) od 2026 r. będą produkowane łopaty turbin wiatrowych, a już w przyszłym roku na Ostrowie Brdowskim (wyspa na Odrze) ma ruszyć zakład, gdzie będą montowane gondole turbin.
